13.) Ekonomide Dairesel Akım ve Fizyokratlar

Ekonomide Dairesel Akım 

Fizyokrasi ve Fizyokratlar 

ÖZET: Önemli Düşünürler: François Quesnay (1694-1774) ÖNCE: 1664 - 1676: İngiliz ekonomist William Petty, milli gelir ve gider konseptlerini oluşturur. 1775: İlk olarak Fransa’da yayımlanan İrlandalı bankacı Richard Cantillon’un Deneme’si paranın kent ile kırsal arasındaki dolaşımını tartışmaya açar. SONRA: 1885: Karl Marx’ın Kapital’i, Quesnay’dan etkilenerek oluşturduğu modelle sermayenin dolaşımını anlatır. 1930’lar: Rus asıllı Amerikalı ekonomist Simon Kuznets modern milli gelir muhasebe sistemini geliştirir.

18.yy da Fransa’da François Quesnay önderliğinde ortaya çıkan bir grup düşünür, ekonomide dairesel bir akım olduğu görüşünü ortaya attı ve bu düşünceyi destekleyecek argümanları ortaya attı. Bugün fizyokratlar adıyla bilinen bu grubun düşüncesine göre para ve mal üreticilerle tüketiciler arasında sürekli olarak gidip geliyor ve bu dairesel akım sonucunda bir ekonomik sistem oluşuyordu. Uzmanlar günümüzde ekonomiyi Mikroekonomi ve Makroekonomi olarak ikiye ayırıyorlar. Ekonomiyi sadece tüketiciler ve üreticiler çerçevesinde, yani küçük düşündüğünüzde Mikroekonomi, sistemin tamamını uluslararası düzeyde büyük düşündüğünüzde ise buna Makroekonomi deniyor. Fizyokratlar ve Fizyokrasi         Fizyokrasi kelimesi Yunanca’da “doğanın üzerinde egemenlik” anlamına gelen bir kelimeden türetilmiştir. Fransa’da Quesnay’ın liderliğinde çalışmalarını yürüten fizyokratlar ulusların ekonomik servetlerini, doğadan tarım sektörü aracılığıyla elde edileceğine inanıyorlardı. Grubun lideri durumundaki François Quesnay, sarayda cerrah ve Fransa kralının metresinin doktoru konumundaydı, Bazıları onun ekonomiye dair karmaşık açıklamalarını insan vücudundaki dolaşıma benzetmektedir. Onun açısından sarayda yaşayan toprak sahiplerinin yaşam tarzı, servetin savurganca harcanması örneğiydi.         Fizyokratlar düşüncelerini olgunlaştırırken Avrupa da Merkantilist düşünce hakimdi, Merkantilistlere göre devlet tüccar gibi davranmalı ve servet biriktirmeliydi ayrıca vergiler, sübvansiyonlar, kontrol mekanizmaları ve monopoli öncelikleriyle ekonomiye müdahale edilmesi gerektiğine inanıyorlardı. Fizyokratlar ise bunun tam tersini düşünüyorlardı. Onlara göre ekonomi doğası gereği kendi kendini düzenliyordu, ekonomi sadece kötü etkiler oluştuğunda müdahale edilmesi gereken bir sistemdi. Serbest ticareti, düşük vergileri, mülkiyet hakkını ve düşük iç borcu savunuyorlardı. Servetin kaynağının hazine olduğunu söyleyen merkantilistlerin aksine Quesnay ve ekibi servetin kaynağının popüler deyimle “gerçek” ekonomi olduğunu, yani gerçekten de hizmet ve mal üreten sektörlerin servet yarattığını, tarımın da bu sektörler içerisinde en üretken sektör olduğunu düşünüyorlardı.           Fizyokratların etkilendiği düşünür Fransız toprak sahibi Pierre de Boisguilbert idi. Boisguilbert’e göre tarım imalat sektöründen üstündü, tüketim malları da altından değerliydi. Tüketim arttıkça sisteme daha fazla para girişi olacaktı bu nedenle tüketim ekonominin lokomotifiydi. Ayrıca yoksulun elindeki az miktardaki paranın zenginin kasasındaki çok miktarda paradan değerli olduğunu savunuyordu, zira yoksul kesim geçinmek için elindeki parayı az miktarda da olsa harcamak zorundaydı fakat zengin kesim harcayabileceğinden fazla paraya sahipti, hepsini harcayamayacak parayı biriktirecek ve saklayacaktı. Oysa en önemli şey paranın ekonomi içerisinde dolaşmasıydı.

İktisadi Tablo

François Quesnay tarafından hazırlanan iktisadi tablo

          Fizyokratların, paranın ekonomideki dolaşımı ile ilgili fikirleri Quesnay ın 1758 ila 1767 yılları arasında birkaç kez elden geçirerek yayınladığı İktisadi Tablo adlı eseriyle biçimlendi.  Bu tablo Quesnay tarafından çizilen, para ve malların – topraktan üretilen ve esnafın ürettiği mallar -, toprak sahipleri, çiftçiler, esnaf ve zanaatkarların arasındaki birbirine kesen ve birbirleriyle birleşen çizgiler şeklinde açıklamaya çalıştığı bir şemaydı. Bunu bir örnekle açıklamamız gerekirse 3 toplumsal grubun elinde 2 şer milyon TL olduğunu varsayalım. Toprak sahipleri hiçbir şey üretmeyecek ellerindeki paranın tümünü gıdasal tarımsal ürünlerine ve üretilen mallara harcayacaktır.

Toprak sahipleri Çiftçilerden kira olarak 2 milyon TL alırlar ki bu rakam üretim fazlası yaratabilen tek grup olan çiftçilerin ödeyebileceği bir rakamdır.

Toprak sahipleri böylece 2 milyon tl ile başladıkları noktaya geri dönmüş olacaklardır. Çiftçiler üretken gruptur ellerindeki 2 milyonu tarıma yatırarak 5 milyonluk mal, ürün elde ederler ve bunun 1 milyon TL lik kısmına denk gelen ürünü toprak sahiplerine satarlar. 2 milyonluk kısmını hem tüketmeleri hem de üretimde kullanmaları için esnafa satarlar ellerinde 2 milyon TL tutarında tekrar üretimde kullanılacak olan mal kalır ayrıca satışlardan elde ettikleri 3 milyon Tl paraları vardır. Bunun 2 milyonu kira olarak toprak sahiplerine, 1 milyonu da esnaftan alacakları mamul ve tarımsal araç gereçlere harcanır. Quesnay’ın şeması ne kadar basit olsa da erken ekonominin emekleme dönemlerinde çok anlam ifade etmektedir. Paranın mal ve gruplar arasında nasıl dolaştığını açıklamıştır. Farklı gruplar arasındaki farklı ürün satışlarından gelir elde edilir ve elde edilen gelir daha fazla ürün alıp satmak için kullanılır, bu sayede yeni gelir elde edilir. Bu şema Maynard Keynes’in 1930 lar da ekonomisi durgun olan ülkelerde kamu harcamalarının pozitif zincirleme etki yarattığına dikkat çekmek için ortaya koyduğu teoriye benzer.