|
BİRİNCİ KISIM
Amaç, Kapsam ve Tanımlar
Amaç
MADDE 1 – (1) Bu Kanunun amacı; kamu yararına uygun olarak tüketicinin
sağlık ve güvenliği ile ekonomik çıkarlarını koruyucu, zararlarını tazmin
edici, çevresel tehlikelerden korunmasını sağlayıcı, tüketiciyi aydınlatıcı
ve bilinçlendirici önlemleri almak, tüketicilerin kendilerini koruyucu
girişimlerini özendirmek ve bu konulardaki politikaların oluşturulmasında
gönüllü örgütlenmeleri teşvik etmeye ilişkin hususları düzenlemektir.
Kapsam
MADDE 2 – (1) Bu Kanun, her türlü tüketici işlemi ile tüketiciye yönelik
uygulamaları kapsar.
Tanımlar
MADDE 3 – (1) Bu Kanunun uygulanmasında;
a) Bakan: Gümrük ve Ticaret Bakanını,
b) Bakanlık: Gümrük ve Ticaret Bakanlığını,
c) Genel Müdür: Tüketicinin Korunması ve Piyasa Gözetimi Genel
Müdürünü,
ç) Genel Müdürlük: Tüketicinin Korunması ve Piyasa Gözetimi Genel
Müdürlüğünü,
d) Hizmet: Bir ücret veya menfaat karşılığında yapılan ya da yapılması
taahhüt edilen mal sağlama dışındaki her türlü tüketici işleminin konusunu,
e) İthalatçı: Kamu tüzel kişileri de dâhil olmak üzere mal veya
hizmetleri ya da bu malların hammaddelerini yahut ara mallarını ticari veya
mesleki amaçlarla ithal ederek satım, kira, finansal kiralama veya benzeri
bir yolla piyasaya süren gerçek veya tüzel kişiyi,
f) Kalıcı veri saklayıcısı: Tüketicinin gönderdiği veya kendisine
gönderilen bilgiyi, bu bilginin amacına uygun olarak makul bir süre
incelemesine elverecek şekilde kaydedilmesini ve değiştirilmeden
kopyalanmasını sağlayan ve bu bilgiye aynen ulaşılmasına imkân veren kısa
mesaj, elektronik posta, internet, disk, CD, DVD, hafıza kartı ve benzeri
her türlü araç veya ortamı,
g) Konut finansmanı kuruluşu: Konut finansmanı kapsamında doğrudan
tüketiciye kredi kullandıran ya da finansal kiralama yapan bankalar ile
Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulu tarafından konut finansmanı
faaliyetinde bulunması uygun görülen finansal kiralama şirketleri ve
finansman şirketlerini,
ğ) Kredi veren: Mevzuatı gereği tüketicilere kredi vermeye yetkili olan
gerçek veya tüzel kişiyi,
h) Mal: Alışverişe konu olan; taşınır eşya, konut veya tatil amaçlı
taşınmaz mallar ile elektronik ortamda kullanılmak üzere hazırlanan
yazılım, ses, görüntü ve benzeri her türlü gayri maddi malları,
ı) Sağlayıcı: Kamu tüzel kişileri de dâhil olmak üzere ticari veya
mesleki amaçlarla tüketiciye hizmet sunan ya da hizmet sunanın adına ya da
hesabına hareket eden gerçek veya tüzel kişiyi,
i) Satıcı: Kamu tüzel kişileri de dâhil olmak üzere ticari veya mesleki
amaçlarla tüketiciye mal sunan ya da mal sunanın adına ya da hesabına
hareket eden gerçek veya tüzel kişiyi,
j) Teknik düzenleme: 29/6/2001 tarihli ve 4703 sayılı Ürünlere
İlişkin Teknik Mevzuatın Hazırlanması ve Uygulanmasına Dair Kanunda yer
alan tanımı,
k) Tüketici: Ticari veya mesleki olmayan amaçlarla hareket eden gerçek
veya tüzel kişiyi,
l) Tüketici işlemi: Mal veya hizmet piyasalarında kamu tüzel kişileri
de dâhil olmak üzere ticari veya mesleki amaçlarla hareket eden veya onun
adına ya da hesabına hareket eden gerçek veya tüzel kişiler ile tüketiciler
arasında kurulan, eser, taşıma, simsarlık, sigorta, vekâlet, bankacılık ve
benzeri sözleşmeler de dâhil olmak üzere her türlü sözleşme ve hukuki
işlemi,
m) Tüketici örgütleri: Tüketicinin korunması amacıyla kurulan dernek,
vakıf veya bunların üst kuruluşlarını,
n) Üretici: Kamu tüzel kişileri de dâhil olmak üzere tüketiciye
sunulmuş olan mal ya da bu malların hammaddelerini yahut ara mallarını
üretenler ile mal üzerine markasını, unvanını veya herhangi bir ayırt edici
işaretini koyarak kendisini üretici olarak gösteren gerçek veya tüzel
kişiyi,
ifade eder.
İKİNCİ KISIM
Genel Esaslar
Temel ilkeler
MADDE 4 – (1) Bu Kanunda yazılı olarak düzenlenmesi öngörülen sözleşmeler
ile bilgilendirmeler en az on iki punto büyüklüğünde, anlaşılabilir bir
dilde, açık, sade ve okunabilir bir şekilde düzenlenir ve bunların bir
nüshası kâğıt üzerinde veya kalıcı veri saklayıcısı ile tüketiciye verilir.
Sözleşmede bulunması gereken şartlardan bir veya birkaçının bulunmaması
durumunda, eksiklik sözleşmenin geçerliliğini etkilemez. Bu eksiklik
sözleşmeyi düzenleyen tarafından derhâl giderilir.
(2) Sözleşmede öngörülen koşullar, sözleşme süresi içinde tüketici
aleyhine değiştirilemez.
(3) Tüketiciden; kendisine sunulan mal veya hizmet kapsamında haklı
olarak yapılmasını beklediği ve sözleşmeyi düzenleyenin yasal
yükümlülükleri arasında yer alan edimler ile sözleşmeyi düzenleyenin kendi
menfaati doğrultusunda yapmış olduğu masraflar için ek bir bedel talep
edilemez. Bankalar, tüketici kredisi veren finansal kuruluşlar ve kart
çıkaran kuruluşlar tarafından tüketiciye sunulan ürün veya hizmetlerde ise
tüketiciden faiz dışında alınacak her türlü ücret, komisyon ve masraf
türleri ile bunlara ilişkin usul ve esaslar Bakanlığın görüşü alınarak bu
Kanunun ruhuna uygun olarak ve tüketiciyi koruyacak şekilde Bankacılık
Düzenleme ve Denetleme Kurumu tarafından belirlenir.
(4) Bu Kanunda düzenlenen sözleşmelere istinaden tüketiciden talep
edilecek her türlü ücret ve masrafa ilişkin bilgilerin, sözleşmenin eki
olarak kâğıt üzerinde yazılı şekilde tüketiciye verilmesi zorunludur.
Uzaktan iletişim aracıyla kurulan sözleşmelerde ise, bu bilgiler kullanılan
uzaktan iletişim aracına uygun şekilde verilir. Bu bilgilerin tüketiciye
verildiğinin ispatı sözleşmeyi düzenleyene aittir.
(5) Tüketicinin yapmış olduğu işlemler nedeniyle kıymetli evrak
niteliğinde sadece nama yazılı ve her bir taksit ödemesi için ayrı ayrı olacak
şekilde senet düzenlenebilir. Bu fıkra hükümlerine aykırı olarak düzenlenen
senetler tüketici yönünden geçersizdir.
(6) Tüketici işlemlerinde, tüketicinin edimlerine karşılık olarak
alınan şahsi teminatlar, her ne isim altında olursa olsun adi kefalet
sayılır. Tüketicinin alacaklarına ilişkin karşı tarafça verilen şahsi
teminatlar diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmadıkça müteselsil kefalet
sayılır.
(7) Temerrüt hâli de dâhil olmak üzere, tüketici işlemlerinde bileşik
faiz uygulanmaz.
(8) Bu Kanun tüm düzenlemeleri yönünden katılım bankalarını da kapsar.
Uygulama, kâr payı dikkate alınarak yapılır.
Tüketici sözleşmelerindeki haksız şartlar
MADDE 5 – (1) Haksız şart; tüketiciyle müzakere edilmeden sözleşmeye dâhil
edilen ve tarafların sözleşmeden doğan hak ve yükümlülüklerinde dürüstlük
kuralına aykırı düşecek biçimde tüketici aleyhine dengesizliğe neden olan
sözleşme şartlarıdır.
(2) Tüketiciyle akdedilen sözleşmelerde yer alan haksız şartlar kesin
olarak hükümsüzdür. Sözleşmenin haksız şartlar dışındaki hükümleri
geçerliliğini korur. Bu durumda sözleşmeyi düzenleyen, kesin olarak
hükümsüz sayılan şartlar olmasaydı diğer hükümlerle sözleşmeyi yapmayacak
olduğunu ileri süremez.
(3) Bir sözleşme şartı önceden hazırlanmış ve standart sözleşmede yer
alması nedeniyle tüketici içeriğine etki edememişse, o sözleşme şartının
tüketiciyle müzakere edilmediği kabul edilir. Sözleşmeyi düzenleyen, bir
standart şartın münferiden müzakere edildiğini iddia ediyorsa bunu ispatla
yükümlüdür. Sözleşmenin bütün olarak değerlendirilmesinden standart
sözleşme olduğu sonucuna varılırsa, bu sözleşmedeki bir şartın belirli
unsurlarının veya münferit bir hükmünün müzakere edilmiş olması,
sözleşmenin kalan kısmına bu maddenin uygulanmasını engellemez.
(4) Sözleşme şartlarının yazılı olması hâlinde, tüketicinin
anlayabileceği açık ve anlaşılır bir dilin kullanılmış olması gerekir.
Sözleşmede yer alan bir hükmün açık ve anlaşılır olmaması veya birden çok
anlama gelmesi hâlinde; bu hüküm, tüketicinin lehine yorumlanır.
(5) Faaliyetlerini, kanun veya yetkili makamlar tarafından verilen
izinle yürütmekte olan kişi veya kuruluşların hazırladıkları sözleşmelere
de niteliklerine bakılmaksızın bu madde hükümleri uygulanır.
(6) Bir sözleşme şartının haksızlığı; sözleşme konusu olan mal veya
hizmetin niteliği, sözleşmenin kuruluşunda var olan şartlar ve sözleşmenin
diğer hükümleri veya haksız şartın ilgili olduğu diğer bir sözleşmenin
hükümleri dikkate alınmak suretiyle sözleşmenin kuruluş anına göre
belirlenir.
(7) Sözleşme şartlarının haksızlığının takdirinde, bu şartlar açık ve
anlaşılır bir dille yazılmış olmak koşuluyla, hem sözleşmeden doğan asli
edim yükümlülükleri arasındaki hem de mal veya hizmetin piyasa değeri ile
sözleşmede belirlenen fiyat arasındaki dengeye ilişkin bir değerlendirme
yapılamaz.
(8) Bakanlık, genel olarak kullanılmak üzere hazırlanmış sözleşmelerde
yer alan haksız şartların, sözleşme metinlerinden çıkarılması veya
kullanılmasının önlenmesi için gerekli tedbirleri alır.
(9) Haksız şartların tespit edilmesi ve denetlenmesine ilişkin usul ve
esaslar ile sınırlayıcı olmamak üzere haksız şart olduğu kabul edilen
sözleşme şartları yönetmelikle belirlenir.
Satıştan kaçınma
MADDE 6 – (1) Vitrinde, rafta, elektronik ortamda veya açıkça görülebilir
herhangi bir yerde teşhir edilen malın, satılık olmadığı belirtilen bir
ibareye yer verilmedikçe satışından kaçınılamaz.
(2) Hizmet sağlamaktan haklı bir sebep olmaksızın kaçınılamaz.
(3) Ticari veya mesleki amaçlarla hareket edenler; aksine bir teamül,
ticari örf veya adet ya da haklı bir sebepyoksa; bir mal veya hizmetin
satışını o mal veya hizmetin, kendisi tarafından belirlenen miktar, sayı,
ebat gibi koşullara ya da başka bir mal veya hizmetin satın alınması
şartına bağlayamaz.
(4) Bakanlık ve belediyeler, bu madde hükümlerinin uygulanması ve
izlenmesine ilişkin işleri yürütmekle görevlidir.
Sipariş edilmeyen mal veya hizmetler
MADDE 7 – (1) Sipariş edilmeyen malların gönderilmesi ya da hizmetlerin sunulması
durumunda, tüketiciye karşı herhangi bir hak ileri sürülemez. Bu hâllerde,
tüketicinin sessiz kalması ya da mal veya hizmeti kullanmış olması,
sözleşmenin kurulmasına yönelik kabul beyanı olarak yorumlanamaz.
Tüketicinin malı geri göndermek veya muhafaza etmek gibi bir yükümlülüğü
yoktur.
(2) Bir mal veya hizmetin sipariş edildiğini iddia eden bu iddiasını
ispatla yükümlüdür.
ÜÇÜNCÜ KISIM
Ayıplı Mal ve Hizmetler
BİRİNCİ BÖLÜM
Ayıplı Mallar
Ayıplı mal
MADDE 8 – (1) Ayıplı mal, tüketiciye teslimi anında, taraflarca kararlaştırılmış
olan örnek ya da modele uygun olmaması ya da objektif olarak sahip olması
gereken özellikleri taşımaması nedeniyle sözleşmeye aykırı olan maldır.
(2) Ambalajında, etiketinde, tanıtma ve kullanma kılavuzunda,
internet portalında ya da reklam ve ilanlarında yer alan
özelliklerinden bir veya birden fazlasını taşımayan; satıcı tarafından
bildirilen veya teknik düzenlemesinde tespit edilen niteliğe aykırı olan;
muadili olan malların kullanım amacını karşılamayan, tüketicinin makul
olarak beklediği faydaları azaltan veya ortadan kaldıran maddi, hukuki veya
ekonomik eksiklikler içeren mallar da ayıplı olarak kabul edilir.
(3) Sözleşmeye konu olan malın, sözleşmede kararlaştırılan süre içinde
teslim edilmemesi veya montajının satıcı tarafından veya onun sorumluluğu
altında gerçekleştirildiği durumlarda gereği gibi monte edilmemesi
sözleşmeye aykırı ifa olarak değerlendirilir. Malın montajının tüketici
tarafından yapılmasının öngörüldüğü hâllerde, montaj talimatındaki
yanlışlık veya eksiklik nedeniyle montaj hatalı yapılmışsa, sözleşmeye
aykırı ifa söz konusu olur.
Ayıplı maldan sorumluluk
MADDE 9 – (1) Satıcı, malı satış sözleşmesine uygun olarak tüketiciye
teslim etmekle yükümlüdür.
(2) Satıcı, kendisinden kaynaklanmayan reklam yoluyla yapılan
açıklamalardan haberdar olmadığını ve haberdar olmasının da kendisinden
beklenemeyeceğini veya yapılan açıklamanın içeriğinin satış sözleşmesinin
akdi anında düzeltilmiş olduğunu veya satış sözleşmesi kurulma kararının bu
açıklama ile nedensellik bağı içinde olmadığını ispatladığı takdirde
açıklamanın içeriği ile bağlı olmaz.
İspat yükü
MADDE 10 – (1) Teslim tarihinden itibaren altı ay içinde ortaya çıkan
ayıpların, teslim tarihinde var olduğu kabul edilir. Bu durumda malın
ayıplı olmadığının ispatı satıcıya aittir. Bu karine, malın veya ayıbın
niteliği ile bağdaşmıyor ise uygulanmaz.
(2) Tüketicinin, sözleşmenin kurulduğu tarihte ayıptan haberdar olduğu
veya haberdar olmasının kendisinden beklendiği hâllerde, sözleşmeye
aykırılık söz konusu olmaz. Bunların dışındaki ayıplara karşı tüketicinin
seçimlik hakları saklıdır.
(3) Satışa sunulacak ayıplı mal üzerine ya da ambalajına, üretici,
ithalatçı veya satıcı tarafından tüketicinin kolaylıkla okuyabileceği
şekilde malın ayıbına ilişkin açıklayıcı bilgiyi içeren bir etiket konulur.
Bu etiketin tüketiciye verilmesi veya ayıba ilişkin açıklayıcı bilginin
tüketiciye verilen fatura, fiş veya satış belgesi üzerinde açıkça
gösterilmesi zorunludur. Teknik düzenlemesine uygun olmayan ürünler ise
hiçbir şekilde piyasaya arz edilemez. Bu ürünlere, Ürünlere İlişkin Teknik
Mevzuatın Hazırlanması ve Uygulanmasına Dair Kanun ve ilgili diğer mevzuat
hükümleri uygulanır.
Tüketicinin seçimlik hakları
MADDE 11 – (1) Malın ayıplı olduğunun anlaşılması durumunda tüketici;
a) Satılanı geri vermeye hazır olduğunu bildirerek sözleşmeden dönme,
b) Satılanı alıkoyup ayıp oranında satış bedelinden indirim isteme,
c) Aşırı bir masraf gerektirmediği takdirde, bütün masrafları satıcıya
ait olmak üzere satılanın ücretsiz onarılmasını isteme,
ç) İmkân varsa, satılanın ayıpsız bir misli ile değiştirilmesini
isteme,
seçimlik haklarından birini kullanabilir. Satıcı, tüketicinin
tercih ettiği bu talebi yerine getirmekle yükümlüdür.
(2) Ücretsiz onarım veya malın ayıpsız misli ile değiştirilmesi hakları
üretici veya ithalatçıya karşı da kullanılabilir. Bu fıkradaki hakların
yerine getirilmesi konusunda satıcı, üretici ve
ithalatçı müteselsilen sorumludur. Üretici veya ithalatçı, malın
kendisi tarafından piyasaya sürülmesinden sonra ayıbın doğduğunu ispat
ettiği takdirde sorumlu tutulmaz.
(3) Ücretsiz onarım veya malın ayıpsız misli ile değiştirilmesinin
satıcı için orantısız güçlükleri beraberinde getirecek olması hâlinde
tüketici, sözleşmeden dönme veya ayıp oranında bedelden indirim haklarından
birini kullanabilir. Orantısızlığın tayininde malın ayıpsız değeri, ayıbın
önemi ve diğer seçimlik haklara başvurmanın tüketici açısından sorun teşkil
edip etmeyeceği gibi hususlar dikkate alınır.
(4) Ücretsiz onarım veya malın ayıpsız misli ile değiştirilmesi
haklarından birinin seçilmesi durumunda bu talebin satıcıya, üreticiye veya
ithalatçıya yöneltilmesinden itibaren azami otuz iş günü, konut ve tatil
amaçlı taşınmazlarda ise altmış iş günü içinde yerine getirilmesi
zorunludur. Ancak, bu Kanunun 58 inci maddesi uyarınca çıkarılan yönetmelik
eki listede yer alan mallara ilişkin, tüketicinin ücretsiz onarım talebi,
yönetmelikte belirlenen azami tamir süresi içinde yerine getirilir. Aksi
hâlde tüketici diğer seçimlik haklarını kullanmakta serbesttir.
(5) Tüketicinin sözleşmeden dönme veya ayıp oranında bedelden indirim
hakkını seçtiği durumlarda, ödemiş olduğu bedelin tümü veya bedelden
yapılan indirim tutarı derhâl tüketiciye iade edilir.
(6) Seçimlik hakların kullanılması nedeniyle ortaya çıkan tüm
masraflar, tüketicinin seçtiği hakkı yerine getiren tarafça karşılanır.
Tüketici bu seçimlik haklarından biri ile
birlikte 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu
hükümleri uyarınca tazminat da talep edebilir.
Zamanaşımı
MADDE 12 – (1) Kanunlarda veya taraflar arasındaki sözleşmede daha uzun bir süre
belirlenmediği takdirde, ayıplı maldan sorumluluk, ayıp daha sonra ortaya
çıkmış olsa bile, malın tüketiciye teslim tarihinden itibaren iki yıllık
zamanaşımına tabidir. Bu süre konut veya tatil amaçlı taşınmaz mallarda
taşınmazın teslim tarihinden itibaren beş yıldır.
(2) Bu Kanunun 10 uncu maddesinin üçüncü fıkrası saklı olmak üzere
ikinci el satışlarda satıcının ayıplı maldan sorumluluğu bir yıldan, konut
veya tatil amaçlı taşınmaz mallarda ise üç yıldan az olamaz.
(3) Ayıp, ağır kusur ya da hile ile gizlenmişse zamanaşımı hükümleri
uygulanmaz.
İKİNCİ BÖLÜM
Ayıplı Hizmetler
Ayıplı hizmet
MADDE 13 – (1) Ayıplı hizmet, sözleşmede belirlenen süre içinde başlamaması veya
taraflarca kararlaştırılmış olan ve objektif olarak sahip olması gereken
özellikleri taşımaması nedeniyle sözleşmeye aykırı olan hizmettir.
(2) Hizmet sağlayıcısı tarafından bildirilen,
internet portalında veya reklam ve ilanlarında yer alan
özellikleri taşımayan ya da yararlanma amacı bakımından değerini veya
tüketicinin ondan makul olarak beklediği faydaları azaltan veya ortadan
kaldıran maddi, hukuki veya ekonomik eksiklikler içeren hizmetler
ayıplıdır.
Ayıplı hizmetten sorumluluk
MADDE 14 – (1) Sağlayıcı, hizmeti sözleşmeye uygun olarak ifa etmekle
yükümlüdür.
(2) Sağlayıcı, kendisinden kaynaklanmayan reklam yoluyla yapılan
açıklamalardan haberdar olmadığını ve haberdar olmasının da kendisinden
beklenemeyeceğini veya yapılan açıklamanın içeriğinin hizmet sözleşmesinin
kurulduğu tarihte düzeltilmiş olduğunu veya hizmet sözleşmesinin kurulması
kararının bu açıklama ile nedensellik bağı içermediğini ispatladığı
takdirde açıklamanın içeriği ile bağlı olmaz.
Tüketicinin seçimlik hakları
MADDE 15 – (1) Hizmetin ayıplı ifa edildiği durumlarda tüketici, hizmetin
yeniden görülmesi, hizmet sonucu ortaya çıkan eserin ücretsiz onarımı, ayıp
oranında bedelden indirim veya sözleşmeden dönme haklarından birini
sağlayıcıya karşı kullanmakta serbesttir. Sağlayıcı, tüketicinin tercih
ettiği bu talebi yerine getirmekle yükümlüdür. Seçimlik hakların
kullanılması nedeniyle ortaya çıkan tüm masraflar sağlayıcı tarafından
karşılanır. Tüketici, bu seçimlik haklarından biri ile birlikte Türk
Borçlar Kanunu hükümleri uyarınca tazminat da talep edebilir.
(2) Ücretsiz onarım veya hizmetin yeniden görülmesinin sağlayıcı için
orantısız güçlükleri beraberinde getirecek olması hâlinde tüketici bu
hakları kullanamaz. Orantısızlığın tayininde hizmetin ayıpsız değeri,
ayıbın önemi ve diğer seçimlik haklara başvurmanın tüketici açısından sorun
teşkil edip etmeyeceği gibi hususlar dikkate alınır.
(3) Tüketicinin sözleşmeden dönme veya ayıp oranında bedelden indirim
hakkını seçtiği durumlarda, ödemiş olduğu bedelin tümü veya bedelden
indirim yapılan tutar derhâl tüketiciye iade edilir.
(4) Ücretsiz onarım veya hizmetin yeniden görülmesinin seçildiği
hâllerde, hizmetin niteliği ve tüketicinin bu hizmetten yararlanma amacı
dikkate alındığında, makul sayılabilecek bir süre içinde ve tüketici için
ciddi sorunlar doğurmayacak şekilde bu talep sağlayıcı tarafından yerine
getirilir. Her hâlükârda bu süre talebin sağlayıcıya yöneltilmesinden
itibaren otuz iş gününü geçemez. Aksi takdirde tüketici diğer seçimlik
haklarını kullanmakta serbesttir.
Zamanaşımı
MADDE 16 – (1) Kanunlarda veya taraflar arasındaki sözleşmede daha uzun bir
süre belirlenmediği takdirde, ayıplı hizmetten sorumluluk, ayıp daha sonra
ortaya çıkmış olsa bile, hizmetin ifası tarihinden itibaren iki yıllık
zamanaşımına tabidir.
(2) Ayıp, ağır kusur ya da hile ile gizlenmişse zamanaşımı hükümleri
uygulanmaz.
DÖRDÜNCÜ KISIM
Tüketici Sözleşmeleri
BİRİNCİ BÖLÜM
Taksitle Satış
Taksitle satış sözleşmeleri
MADDE 17 – (1) Taksitle satış sözleşmesi, satıcı veya sağlayıcının malın
teslimi veya hizmetin ifasını üstlendiği, tüketicinin de bedeli
kısım kısım ödediği sözleşmelerdir.
(2) Tüketicinin, kira süresi sonunda bir malın mülkiyetini edinme
zorunluluğunun bulunduğu finansal kiralama sözleşmeleri hakkında da bu
Bölüm hükümleri uygulanır.
(3) Taksitle satış sözleşmesi yazılı olarak kurulmadıkça geçerli olmaz.
Geçerli bir sözleşme yapmamış olan satıcı veya sağlayıcı, sonradan
sözleşmenin geçersizliğini tüketicinin aleyhine olacak şekilde ileri
süremez.
Cayma hakkı
MADDE 18 – (1) Tüketici, yedi gün içinde herhangi bir gerekçe göstermeksizin
ve cezai şart ödemeksizin taksitle satış sözleşmesinden cayma hakkına
sahiptir.
(2) Cayma hakkının kullanıldığına dair bildirimin bu süre içinde satıcı
veya sağlayıcıya yöneltilmiş olması yeterlidir. Satıcı veya sağlayıcı,
cayma hakkı konusunda tüketicinin bilgilendirildiğini ispat etmekle
yükümlüdür.
(3) Satıcı cayma süresi içinde malı tüketiciye teslim etmişse tüketici,
malı ancak olağan bir gözden geçirmenin gerektirdiği ölçüde kullanabilir;
aksi takdirde tüketici cayma hakkını kullanamaz. Cayma hakkı süresi sona
ermeden önce, tüketicinin onayı ile hizmetin ifasına başlanan hizmet
sözleşmelerinde de tüketici cayma hakkını kullanamaz.
(4) Tüketicinin satıcıyı bulduğu finansal kiralama işlemlerinde cayma
hakkı kullanılamaz.
Temerrüt
MADDE 19 – (1) Taksitle satış sözleşmelerinde tüketicinin taksitleri ödemede
temerrüde düşmesi durumunda, satıcı veya sağlayıcı, kalan borcun tümünün
ifasını talep etme hakkını saklı tutmuşsa, bu hak ancak satıcı veya
sağlayıcının bütün edimlerini ifa etmiş olması, tüketicinin de kalan borcun
en az onda birini oluşturan ve birbirini izleyen en az
iki taksidi veya kalan borcun en az dörtte birini oluşturan
bir taksidi ödemede temerrüde düşmesi hâlinde
kullanılabilir. Satıcı veya sağlayıcının bu hakkı kullanabilmesi için
tüketiciye en az otuz gün süre vererek muacceliyetuyarısında bulunması
zorunludur.
(2) Muaccel kılınan taksitlerin hesaplanmasında faiz, komisyon ve
benzeri masraflar dikkate alınmaz.
Erken ödeme
MADDE 20 – (1) Tüketici, borçlandığı toplam miktarı önceden ödeyebileceği
gibi vadesi gelmemiş bir ya da birden çok taksit ödemesinde de bulunabilir.
Her iki durumda da satıcı veya sağlayıcı, faiz veya komisyon aldığı
durumlarda ödenen miktara göre gerekli tüm faiz ve komisyon indirimini
yapmakla yükümlüdür.
Diğer hususlar
MADDE 21 – (1) Tüketicinin taşınır bir malın satış bedelini önceden
kısım kısım ödemeyi, satıcının da bedelin tamamen ödenmesinden
sonra satılanı tüketiciye teslim etmeyi üstlendikleri ve ödeme süresi bir
yıldan daha uzun veya belirsiz olan sözleşmeler hakkında Türk Borçlar
Kanununun ön ödemeli taksitle satış hükümleri uygulanır.
(2) Sözleşmenin zorunlu içeriği, tüketici ile satıcı ve sağlayıcının
hak ve yükümlülükleri, cayma hakkı, erken ödeme ile diğer hususlara ilişkin
usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir.
İKİNCİ BÖLÜM
Tüketici Kredileri
Tüketici kredisi sözleşmeleri
MADDE 22 – (1) Tüketici kredisi sözleşmesi, kredi verenin tüketiciye faiz
veya benzeri bir menfaat karşılığında ödemenin ertelenmesi, ödünç veya
benzeri finansman şekilleri aracılığıyla kredi verdiği veya kredi vermeyi
taahhüt ettiği sözleşmeyi ifade eder.
(2) Kredi kartı sözleşmeleri, faiz veya benzeri bir menfaat
karşılığında, ödemenin üç aydan daha uzun süre ertelenmesi veya benzer
şekilde taksitle ödeme imkânı sağlanması hâlinde tüketici kredisi
sözleşmesi olarak değerlendirilir. Ancak bu durumda uygulanacak faiz oranı
kredi kartı sözleşmesi uyarınca belirlenen orandan fazla olamaz.
(3) Tüketici kredisi sözleşmesi yazılı olarak kurulmadıkça geçerli
olmaz. Geçerli bir sözleşme yapmamış olan kredi veren, sonradan sözleşmenin
geçersizliğini tüketicinin aleyhine olacak şekilde ileri süremez.
Sözleşme öncesi bilgilendirme yükümlülüğü
MADDE 23 – (1) Kredi verenin ve varsa kredi aracısının, tüketiciye, teklif
ettikleri kredi sözleşmesinin koşullarını içeren sözleşme öncesi bilgi
formunu, sözleşmenin kurulmasından makul bir süre önce vermesi zorunludur.
Cayma hakkı
MADDE 24 – (1) Tüketici, on dört gün içinde herhangi bir gerekçe
göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin tüketici kredisi sözleşmesinden
cayma hakkına sahiptir.
(2) Kredi veren, cayma hakkı olduğu konusunda tüketicinin
bilgilendirildiğini ispat etmekle yükümlüdür. Cayma hakkının kullanıldığına
dair bildirimin cayma hakkı süresi içinde kredi verene yöneltilmiş olması
yeterlidir.
(3) Cayma hakkını kullanan tüketicinin krediden faydalandığı hâllerde,
tüketici, anaparayı ve kredinin kullanıldığı tarihten anaparanın geri
ödendiği tarihe kadar olan sürede tahakkuk eden faizi en geç cayma
bildirimini kredi verene göndermesinden sonra otuz gün içinde geri öder. Bu
süre içinde ödeme yapılmaması hâlinde tüketici kredisinden cayılmamış
sayılır. Faiz, akdî faiz oranına göre hesaplanır. Tüketiciden,
hesaplanan akdî faiz ve bir kamu kurum veya kuruluşuna veya
üçüncü kişilere ödenmiş olan masraflar dışında herhangi bir bedel talep
edilemez.
Faiz oranı
MADDE 25 – (1) Belirli süreli tüketici kredisi sözleşmelerinde faiz oranı
sabit olarak belirlenir. Sözleşmenin kurulduğu tarihte belirlenen bu oran
tüketici aleyhine değiştirilemez.
(2) Tüketici kredisi sözleşmelerinde, akdî faiz, efektif
yıllık faiz veya kredinin toplam maliyetinin yer almaması durumunda, kredi
tutarı faizsiz olarak sözleşme süresinin sonuna kadar kullanılır. Efektif
faiz oranı, olduğundan düşük gösterilmişse, kredinin toplam maliyetinin
hesaplanmasında esas alınacak akdî faiz oranı, düşük gösterilen
efektif faiz oranına uyacak şekilde yeniden belirlenir. Bu hâllerde ödeme
planı, yapılan değişikliklere göre yeniden düzenlenir.
Sözleşmede değişiklik yapılması
MADDE 26 – (1) Belirli süreli kredi sözleşmesinin şartları, tüketici aleyhine değiştirilemez.
(2) Belirsiz süreli kredi sözleşmelerinde faiz oranında değişiklik
yapılması hâlinde, bu değişikliğin yürürlüğe girmesinden otuz gün önce,
tüketiciye kâğıt üzerinde veya kalıcı veri saklayıcısı aracılığıyla yazılı
olarak bildirilmesi zorunludur. Bu bildirimde, yeni faiz oranının yürürlüğe
girmesinden sonra yapılacak ödemelerin tutarı, sayısı ile aralıklarının
değişmesine ilişkin ayrıntılara yer verilir. Faiz oranının artırılması
hâlinde, yeni faiz oranı geriye dönük olarak uygulanamaz. Tüketici,
bildirim tarihinden itibaren en geç altmış gün içinde borcun tamamını
ödediği ve kredi kullanmaya son verdiği takdirde faiz artışından
etkilenmez.
Erken ödeme
MADDE 27 – (1) Tüketici, vadesi gelmemiş bir veya birden çok taksit
ödemesinde bulunabilir veya kredi borcunun tamamını erken ödeyebilir. Bu
hâllerde kredi veren, erken ödenen miktara göre gerekli tüm faiz ve diğer
maliyet unsurlarına ilişkin indirim yapmakla yükümlüdür.
Temerrüt
MADDE 28 – (1) Belirli süreli kredi sözleşmelerinde tüketicinin taksitleri
ödemede temerrüde düşmesi durumunda, kredi veren, borcun tamamının ifasını
talep etme hakkını saklı tutmuşsa, bu hak ancak kredi verenin bütün
edimlerini ifa etmiş olması, tüketicinin de birbirini izleyen en az
iki taksidi ödemede temerrüde düşmesi hâlinde kullanılabilir.
Kredi verenin bu hakkı kullanabilmesi için tüketiciye en az otuz gün süre
vererek muacceliyet uyarısında bulunması zorunludur.
(2) Muaccel kılınan taksitlerin hesaplanmasında faiz, komisyon ve
benzeri masraflar dikkate alınmaz.
Sigorta yaptırılması
MADDE 29 – (1) Tüketicinin yazılı veya kalıcı veri saklayıcısı aracılığıyla
açık talebi olmaksızın kredi ile ilgili sigorta yaptırılamaz. Tüketicinin
sigorta yaptırmak istemesi hâlinde, istediği sigorta şirketinden sağladığı
teminat, kredi veren tarafından kabul edilmek
zorundadır. Bu sigortanın kredi konusuyla, meblağ sigortalarında
kalan borç tutarıyla ve vadesiyle uyumlu olması gerekir.
Bağlı krediler
MADDE 30 – (1) Bağlı kredi sözleşmesi; tüketici kredisinin münhasıran belirli bir malın
veya hizmetin tedarikine ilişkin bir sözleşmenin finansmanı için verildiği
ve bu iki sözleşmenin objektif açıdan ekonomik birlik oluşturduğu
sözleşmedir.
(2) Ekonomik birliğin varlığı;
a) Satıcı veya sağlayıcının tüketici için krediyi finanse ettiği,
b) Üçüncü bir tarafça finanse edilmesi durumunda, kredi verenin kredi
sözleşmesinin imzalanması veya hazırlanması ile ilgili olarak satıcı veya
sağlayıcının hizmetlerinden yararlandığı,
c) Belirli bir mal veya hizmetin verilmesinin kredi sözleşmesinde açıkça
belirtildiği,
durumlarından en az birinin varlığı hâlinde kabul edilir.
(3) Tüketicinin mal veya hizmet tedarikine ilişkin sözleşmeden cayması
ve buna ilişkin bildirimin cayma süresi içinde ayrıca kredi verene de
yöneltilmesi hâlinde, bağlı kredi sözleşmesi de herhangi bir tazminat veya
cezai şart ödeme yükümlülüğü olmaksızın sona erer.
(4) Bağlı kredilerde, mal veya hizmet hiç ya da gereği gibi teslim veya
ifa edilmez ise satıcı, sağlayıcı ve kredi veren, tüketicinin satış
sözleşmesinden dönme veya bedelden indirim hakkını kullanması
hâlinde müteselsilensorumludur. Tüketicinin bedelden indirim hakkını
kullanması hâlinde bağlı kredi de bu oranda indirilir ve ödeme planı buna
göre değiştirilir. Tüketicinin sözleşmeden dönme hakkını kullanması hâlinde,
o güne kadar yapmış olduğu ödemenin iadesi hususunda satıcı, sağlayıcı ve
kredi veren müteselsilen sorumludur. Ancak, kredi verenin
sorumluluğu; malın teslim veya hizmetin ifa edilmediği durumlarda satış
sözleşmesinde veya bağlı kredi sözleşmesinde belirtilen malın teslim veya
hizmetin ifa edilme tarihinden, malın teslim veya hizmetin ifa edildiği
durumlarda malın teslim veya hizmetin ifa edildiği tarihten itibaren,
kullanılan kredi miktarı ile sınırlı olmak üzere bir yıldır.
(5) Kredi veren ile satıcı veya sağlayıcı arasında belirli bir malın
veya hizmetin tedarikine ilişkin bir sözleşme olmaksızın, tüketicinin
kendisi tarafından belirlenen malın veya hizmetin bedelinin kredi veren
tarafından ödenmesi suretiyle kullandırılan krediler bağlı kredi sayılmaz.
Diğer hususlar
MADDE 31 – (1) Belirli süreli kredi sözleşmesine ilişkin bir hesap açılması
ve bu hesaptan sadece kredi ile ilgili işlemler yapılması durumunda,
tüketiciden bu hesaba ilişkin herhangi bir isim altında ücret veya masraf
talep edilemez. Bu hesap, tüketicinin aksine yazılı talebi olmaması hâlinde
kredinin ödenmesi ile kapanır.
(2) Tüketicinin açık talimatı olmaksızın, belirli süreli kredi
sözleşmesi ile ilişkili bir kredili mevduat sözleşmesi yapılamaz.
(3) Kart çıkaran kuruluşlar, tüketicilere yıllık üyelik aidatı ve
benzeri isim altında ücret tahsil etmedikleri bir kredi kartı türü sunmak
zorundadır.
(4) Sözleşme öncesi bilgilendirme, sözleşmenin zorunlu içeriği, kapsam
dışı sözleşmeler, tüketici ile kredi verenin hak ve yükümlülükleri, cayma hakkı,
erken ödeme, efektif yıllık faizin hesaplanması, tüketici kredilerine
ilişkin reklamların zorunlu içeriği, fesih hakkının kullanılması, temerrüt,
kredinin devri, bağlı kredi ile diğer hususlara ilişkin usul ve esaslar
yönetmelikle belirlenir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Konut Finansmanı
Konut finansmanı sözleşmeleri
MADDE 32 – (1) Konut finansmanı sözleşmesi, konut edinmeleri amacıyla;
tüketicilere kredi kullandırılması, konutların finansal kiralama yoluyla
tüketicilere kiralanması, sahip oldukları konutların teminatı altında
tüketicilere kredi kullandırılması ve bu kredilerin yeniden finansmanı
amacıyla kredi kullandırılmasına yönelik sözleşmedir.
(2) Konut finansmanı sözleşmesi yazılı olarak kurulmadıkça geçerli
olmaz. Geçerli bir sözleşme yapmamış olan konut finansmanı kuruluşu,
sonradan sözleşmenin geçersizliğini tüketicinin aleyhine olacak şekilde
ileri süremez.
Sözleşme öncesi bilgilendirme yükümlülüğü
MADDE 33 – (1) Konut finansmanı kuruluşları, tüketiciye, konut finansmanı
sözleşmesinin koşullarını içeren sözleşme öncesi bilgi formunu, sözleşmenin
kurulmasından makul bir süre önce vermek zorundadır.
Temerrüt
MADDE 34 – (1) Tüketicinin taksitleri ödemede temerrüde düşmesi durumunda
konut finansmanı kuruluşu, kalan borcun tamamının ifasını talep etme
hakkını saklı tutmuşsa, bu hak ancak konut finansmanı kuruluşunun bütün
edimlerini ifa etmiş olması ve tüketicinin de birbirini izleyen en az
iki taksidi ödemede temerrüde düşmesi hâlinde kullanılabilir.
Konut finansmanı kuruluşunun bu hakkını kullanabilmesi için tüketiciye en
az otuz gün süre vererekmuacceliyet uyarısında bulunması gerekir.
(2) Muaccel kılınan taksitlerin hesaplanmasında faiz, komisyon ve
benzeri masraflar dikkate alınmaz.
(3) Finansal kiralama işlemlerinde, muacceliyet uyarısında
verilen süre içinde tüketicinin edimini yerine getirmemesi hâlinde, bu
sürenin sona ermesini takiben konut finansmanı kuruluşu kalan borcun
tamamını ifa etme hakkını kullanmak üzere konut finansmanı sözleşmesini
feshettiği takdirde, konutu derhâl satışa çıkarmakla yükümlüdür. Konut
finansmanı kuruluşu satış öncesinde konut için 6/12/2012 tarihli
ve 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu uyarınca yetki verilmiş olan kişi
veya kurumlara kıymet takdiri yaptırır. Takdir edilen kıymet, satıştan en
az on iş günü önce tüketiciye bildirilir. Konut finansmanı kuruluşu takdir
edilen kıymeti dikkate alarak basiretli bir tacir gibi davranmak suretiyle
konutun satışını gerçekleştirir. Konutun satışından elde edilen bedelin,
kalan borcu aşması hâlinde aşan kısım tüketiciye derhâl ödenir. Konut
finansmanına yönelik finansal kiralama
işlemlerinde 21/11/2012 tarihli ve 6361 sayılı Finansal
Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanununun 33 üncü
maddesi uygulanmaz.
(4) Konutun satışının bu maddenin üçüncü fıkrası kapsamında
gerçekleştirilmesi ve varsa elde edilen bedelin kalan borcu aşan kısmının
tüketiciye ödenmesini takiben tüketici veya zilyetliğin devredilmiş olması
hâlinde zilyetliği elinde bulunduran üçüncü şahıslar konutu tahliye etmekle
yükümlüdür. Konutun tahliye edilmemesi hâlinde konut
sahibi,9/6/1932 tarihli ve 2004 sayılı İcra ve İflâs Kanununun
26 ncı ve 27 nci maddeleri uyarınca tüketici veya
zilyetliği elinde bulunduran üçüncü şahıslar aleyhine icra yoluna
başvurabilir.
Bağlı krediler
MADDE 35 – (1) Bağlı kredi sözleşmesi; konut finansmanı kredisinin münhasıran
belirli bir konutun satın alınması durumunda bir sözleşmenin finansmanı
için verildiği ve bu iki sözleşmenin objektif açıdan ekonomik bir birlik
oluşturduğu sözleşmedir.
(2) Bağlı kredilerde, konutun hiç ya da gereği gibi teslim edilmemesi
nedeniyle tüketicinin bu Kanunun 11 inci maddesinde belirtilen seçimlik
haklarından birini kullanması hâlinde, satıcı ve konut finansmanı
kuruluşu müteselsilensorumludur. Ancak, konut finansmanı kuruluşunun
sorumluluğu; konutun teslim edilmemesi durumunda konut satış sözleşmesinde
veya bağlı kredi sözleşmesinde belirtilen konut teslim tarihinden, konutun
teslim edilmesi durumunda konutun teslim edildiği tarihten itibaren,
kullanılan kredi miktarı ile sınırlı olmak üzere bir yıldır.
(3) Konut finansmanı kuruluşları tarafından verilen kredilerin ipotek
finansmanı kuruluşlarına, konut finansmanı fonlarına veya ipotek teminatlı
menkul kıymet teminat havuzlarına devrolması hâlinde dahi, kredi veren
konut finansmanı kuruluşunun sorumluluğu devam eder. Krediyi devralan
kuruluş bu madde kapsamında sorumlu olmaz.
(4) Konut finansmanı kuruluşu ile satıcı arasında belirli bir konutun
tedarikine ilişkin bir sözleşme olmaksızın, tüketicinin kendisi tarafından
belirlenen konutun bedelinin kredi veren konut finansmanı kuruluşu
tarafından ödenmesi suretiyle kullandırılan krediler bağlı kredi sayılmaz.
Faiz oranı
MADDE 36 – (1) Kredilerde geri ödeme tutarlarının, finansal kiralama işlemlerinde
ise kira bedellerinin anaparayı aşan kısmı bu madde kapsamında faiz olarak
kabul edilir.
(2) Sözleşmede belirtilmek suretiyle konut finansmanına yönelik
kredilerde ve finansal kiralama işlemlerinde faiz oranı sabit veya değişken
olarak ya da aynı kredi için her iki yöntem esas alınmak suretiyle
belirlenebilir. Faiz oranının sabit olarak belirlenmesi hâlinde,
sözleşmenin kurulduğu tarihte belirlenen oran tarafların rızası dışında
değiştirilemez. Oranın değişken olarak belirlenmesi hâlinde ise,
başlangıçta sözleşmede belirlenen oran, dönemsel geri ödeme tutarı başlangıçta
sözleşmede belirlenen azami dönemsel geri ödeme tutarını aşmamak koşuluyla
ve sözleşmede belirlenecek yurt içinde veya yurt dışında genel kabul görmüş
ve yaygın olarak kullanılan endekslerden en düşük
olanı baz alınarak değiştirilebilir. Oranların değişken olarak
belirlenmesi hâlinde bu yöntemin muhtemel etkileri konusunda tüketicilerin
bilgilendirilmesi şarttır. Bu amaçlarla kullanılabilecek referans faizler
ve endeksler Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından belirlenir.
Erken ödeme
MADDE 37 – (1) Tüketici, vadesi gelmemiş bir veya birden çok taksit
ödemesinde bulunabileceği gibi, konut finansmanı borcunun tamamını erken
ödeyebilir. Bu hâllerde, konut finansmanı kuruluşu, erken ödenen miktara
göre gerekli tüm faiz ve diğer maliyet unsurlarına ilişkin indirim yapmakla
yükümlüdür.
(2) Faiz oranının sabit olarak belirlenmesi hâlinde, sözleşmede yer
verilmek suretiyle, bir ya da birden fazla ödemenin vadesinden önce
yapılması durumunda, konut finansmanı kuruluşu tarafından tüketiciden erken
ödeme tazminatı talep edilebilir. Erken ödeme tazminatı gerekli faiz
indirimi yapılarak hesaplanan ve tüketici tarafından konut finansmanı
kuruluşuna erken ödenen tutarın kalan vadesi otuz altı ayı aşmayan
kredilerde yüzde birini, kalan vadesi otuz altı ayı aşan kredilerde ise
yüzde ikisini geçemez. Oranların değişken olarak belirlenmesi hâlinde
tüketiciden erken ödeme tazminatı talep edilemez.
Sigorta yaptırılması
MADDE 38 – (1) Tüketicinin yazılı veya kalıcı veri saklayıcısı aracılığıyla
açık talebi olmaksızın kredi ile ilgili sigorta yaptırılamaz. Tüketicinin
sigorta yaptırmak istemesi hâlinde, istediği sigorta şirketinden sağladığı
teminat, konut finansmanı kuruluşu tarafından kabul edilmek zorundadır. Bu
sigortanın kredi konusuyla, meblağ sigortalarında kalan borç tutarıyla ve
vadesiyle uyumlu olması gerekir.
Diğer hususlar
MADDE 39 – (1) Konut finansmanı sözleşmesine ilişkin bir hesap açılması ve
bu hesaptan sadece kredi ile ilgili işlemler yapılması durumunda,
tüketiciden bu hesaba ilişkin herhangi bir isim altında ücret veya masraf
talep edilemez. Bu hesap, tüketicinin aksine yazılı talebi olmaması hâlinde
kredinin ödenmesi ile kapanır.
(2) Tüketicinin açık talimatı olmaksızın konut finansmanı sözleşmesi
ile ilişkili bir kredili mevduat sözleşmesi yapılamaz.
(3) Bu Bölüm hükümlerinin uygulanmasında, konut yapı kooperatiflerinin
gerçek kişi ortakları da tüketici olarak kabul edilir.
(4) Sözleşme öncesi bilgilendirme, tüketici ile konut finansmanı
kuruluşunun hak ve yükümlülükleri, sözleşmenin zorunlu içeriği, konut finansmanı
reklamları, yeniden finansman, bağlı kredi, temerrüt, erken ödeme ve yıllık
maliyet oranının hesaplanması ile diğer hususlara ilişkin usul ve esaslar
yönetmelikle belirlenir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Ön Ödemeli Konut Satışı
Ön ödemeli konut satış sözleşmeleri
MADDE 40 – (1) Ön ödemeli konut satış sözleşmesi, tüketicinin konut amaçlı
bir taşınmazın satış bedelini önceden peşin veya taksitle ödemeyi,
satıcının da bedelin tamamen veya kısmen ödenmesinden sonra taşınmazı
tüketiciye devir veya teslim etmeyi üstlendiği sözleşmedir.
(2) Tüketicilere sözleşmenin kurulmasından en az bir gün önce,
Bakanlıkça belirlenen hususları içeren ön bilgilendirme formu verilmek
zorundadır.
(3) Yapı ruhsatı alınmadan, tüketicilerle ön ödemeli konut satış
sözleşmesi yapılamaz.
Şekil şartı
MADDE 41 – (1) Ön ödemeli konut satışının tapu siciline tescil edilmesi,
satış vaadi sözleşmesinin ise noterde düzenleme şeklinde yapılması
zorunludur. Aksi hâlde satıcı, sonradan sözleşmenin geçersizliğini
tüketicinin aleyhine olacak şekilde ileri süremez.
(2) Satıcı, geçerli bir sözleşme yapılmış olmadıkça tüketiciden
herhangi bir isim altında ödeme yapmasını veya tüketiciyi borç altına sokan
herhangi bir belge vermesini isteyemez.
Teminat
MADDE 42 – (1) Bakanlıkça projedeki konut adedi ya da projenin toplam
bedeli kriterine göre belirlenecek büyüklüğün üzerindeki projeler
için satıcının ön ödemeli konut satışına başlamadan önce; kapsamı,
koşulları ve uygulama esasları Hazine Müsteşarlığınca belirlenen bina
tamamlama sigortası yaptırması veya Bakanlıkça belirlenen diğer teminat ve
şartları sağlaması zorunludur.
(2) Bina tamamlama sigortası kapsamında sağlanan tazminat, teminat ve
benzeri güvenceler iflas veya tasfiye masasına dâhil
edilemez, haczolunamaz, üzerlerine ihtiyati tedbir ve ihtiyati haciz
konulamaz.
Cayma hakkı
MADDE 43 – (1) Tüketici, on dört gün içinde herhangi bir gerekçe göstermeksizin ve
cezai şart ödemeksizin ön ödemeli konut satış sözleşmesinden cayma hakkına
sahiptir. Cayma hakkının kullanıldığına dair bildirimin bu süre içinde
satıcıya yöneltilmiş olması yeterlidir. Satıcı, cayma hakkı konusunda
tüketicinin bilgilendirildiğini ispat etmekle yükümlüdür.
(2) Taşınmazın kısmen veya tamamen bağlı krediyle alınması durumunda
bağlı kredi sözleşmesi, sözleşmenin kurulduğu tarihte hüküm doğurmak üzere
bu maddede öngörülen cayma hakkı süresi sonunda yürürlüğe girer. Konut
finansmanı kuruluşu cayma hakkı süresi içinde tüketiciden faiz, komisyon,
yasal yükümlülük ve benzeri isimler altında hiçbir masraf talep edemez.
(3) Satıcının aldığı bedeli ve tüketiciyi borç altına sokan her türlü
belgeyi iade ettiği tarihten itibaren, tüketici on gün içinde edinimlerini
iade eder.
Konutun teslimi
MADDE 44 – (1) Ön ödemeli konut satışında devir veya teslim süresi sözleşme
tarihinden itibaren otuz altı ayı geçemez. Kat irtifakının tüketici adına
tapu siciline tescil edilmesiyle birlikte zilyetliğin devri hâlinde de
devir ve teslim yapılmış sayılır.
Sözleşmeden dönme
MADDE 45 – (1) Ön ödemeli konut satışında, devir veya teslim tarihine kadar
tüketicinin herhangi bir gerekçe göstermeden sözleşmeden dönme hakkı
vardır. Sözleşmeden dönülmesi durumunda satıcı; konutun satışı veya satış
vaadi sözleşmesi nedeniyle oluşan vergi, harç ve benzeri yasal
yükümlülüklerden doğan masraflar ile sözleşme bedelinin yüzde ikisine kadar
tazminatın ödenmesini isteyebilir.
(2) Satıcı, yükümlülüklerini hiç ya da gereği gibi yerine getirmezse
tüketiciden herhangi bir bedel talep edemez. Tüketicinin ölmesi veya kazanç
elde etmekten sürekli olarak yoksun kalması sebebiyle ön ödemeleri
yapamayacak duruma düşmesi ya da sözleşmenin yerine olağan koşullarla
yapılacak bir taksitle satış sözleşmesinin konulmasına ilişkin önerisinin
satıcı tarafından kabul edilmemesi yüzünden sözleşmeden dönülmesi
hâllerinde tüketiciden herhangi bir bedel talep edilemez.
(3) Sözleşmeden dönülmesi durumunda, tüketiciye iade edilmesi gereken
tutar ve tüketiciyi borç altına sokan her türlü belge, dönme bildiriminin
satıcıya ulaştığı tarihten itibaren en geç doksan gün içinde tüketiciye
geri verilir. Satıcının aldığı bedeli ve tüketiciyi borç altına sokan her
türlü belgeyi iade ettiği tarihten itibaren, tüketici on gün içinde
edinimlerini iade eder.
Diğer hususlar
MADDE 46 – (1) Sözleşme öncesi bilgilendirme, sözleşmenin zorunlu içeriği,
tüketici ile satıcının hak ve yükümlülükleri, cayma hakkı ve sözleşmeden
dönme ile diğer uygulama usul ve esasları yönetmelikle belirlenir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Diğer Tüketici Sözleşmeleri
İş yeri dışında kurulan sözleşmeler
MADDE 47 – (1) Satıcı veya sağlayıcı ile tüketici arasında;
a) Teklifin tüketici ya da satıcı veya sağlayıcı tarafından yapılmasına
bakılmaksızın iş yeri dışında, tarafların eş zamanlı fiziksel varlığında
kurulan,
b) Tarafların eş zamanlı fiziksel varlığında tüketiciyle iş yeri
dışında görüşülmesinin hemen sonrasında, satıcı veya sağlayıcının iş
yerinde ya da herhangi bir uzaktan iletişim aracıyla kurulan,
c) Mal ve hizmetlerin tüketiciye tanıtımı ya da satışı amacıyla satıcı
veya sağlayıcı tarafından düzenlenen bir gezi esnasında kurulan,
sözleşmeler iş yeri dışında kurulan sözleşmeler olarak kabul
edilir.
(2) İş yeri dışında kurulan sözleşmeler, Bakanlık tarafından
yetkilendirilmiş satıcı veya sağlayıcı tarafından kurulur.
(3) Tüketicinin, iş yeri dışında kurulan sözleşme ya da buna karşılık
gelen herhangi bir öneri ile bağlanmadan önce ayrıntıları yönetmelikte
belirlenen hususlarda açık ve anlaşılır şekilde bilgilendirilmesi
zorunludur. Tüketicinin bilgilendirildiğine ilişkin ispat yükü satıcı veya
sağlayıcıya aittir.
(4) İş yeri dışında kurulan sözleşmeler yazılı olarak kurulmadıkça
geçerli olmaz. Geçerli bir sözleşme kurmamış olan satıcı veya sağlayıcı,
sonradan sözleşmenin geçersizliğini tüketicinin aleyhine olacak şekilde
ileri süremez. Satıcı veya sağlayıcı; tüketicinin kendi el yazısı ile
sözleşme tarihini yazmasını ve sözleşmeyi imzalamasını sağlamak,
sözleşmenin bir nüshasını tüketiciye vermek ve mal veya hizmeti tüketiciye
sunmakla yükümlüdür. Sözleşmenin tüketiciye teslim edildiğinin ve mal veya
hizmetin sunulduğunun ispatı satıcı veya sağlayıcıya aittir.
(5) Tüketici, on dört gün içinde herhangi bir gerekçe göstermeksizin ve
cezai şart ödemeksizin sözleşmeden cayma hakkına sahiptir. Cayma hakkının
kullanıldığına dair bildirimin bu süre içinde satıcı veya sağlayıcıya
yöneltilmiş olması yeterlidir. Cayma süresi içinde satıcı veya sağlayıcı
sözleşmeye konu mal veya hizmet karşılığında tüketiciden herhangi bir isim
altında ödeme yapmasını veya tüketiciyi borç altına sokan herhangi bir
belge vermesini isteyemez. Satıcı veya sağlayıcı, cayma hakkı konusunda
tüketicinin bilgilendirildiğini ispat etmekle yükümlüdür. Tüketici, cayma
süresi içinde malın mutat kullanımı sebebiyle meydana gelen değişiklik ve
bozulmalardan sorumlu değildir.
(6) Satıcı veya sağlayıcının bu maddede belirtilen yükümlülüklere
aykırı hareket etmesi veya tüketiciyi cayma hakkı konusunda gerektiği
şekilde bilgilendirmemesi durumunda, tüketici cayma hakkını kullanmak için
on dört günlük süreyle bağlı değildir. Her hâlükârda bu süre cayma
süresinin bittiği tarihten itibaren bir yıl sonra sona erer.
(7) Sözleşmenin zorunlu içeriği, kapsam dışı sözleşmeler, doğrudan
satışlar, tüketici ile satıcı ve sağlayıcının hak ve yükümlülükleri, cayma
hakkı, bilgilendirme yükümlülüğü, teslimat, satış yapacaklarda aranacak
nitelikler ile diğer uygulama usul ve esasları yönetmelikle belirlenir.
Mesafeli sözleşmeler
MADDE 48 – (1) Mesafeli sözleşme, satıcı veya sağlayıcı ile tüketicinin eş
zamanlı fiziksel varlığı olmaksızın, mal veya hizmetlerin uzaktan
pazarlanmasına yönelik olarak oluşturulmuş bir sistem çerçevesinde,
taraflar arasında sözleşmenin kurulduğu ana kadar ve kurulduğu an da dâhil
olmak üzere uzaktan iletişim araçlarının kullanılması suretiyle kurulan
sözleşmelerdir.
(2) Tüketici, mesafeli sözleşmeyi ya da buna karşılık gelen herhangi
bir teklifi kabul etmeden önce ayrıntıları yönetmelikte belirlenen
hususlarda ve siparişi onaylandığı takdirde ödeme yükümlülüğü altına
gireceği konusunda açık ve anlaşılır şekilde satıcı veya sağlayıcı
tarafından bilgilendirilir. Tüketicinin bilgilendirildiğine ilişkin ispat
yükü satıcı veya sağlayıcıya aittir.
(3) Satıcı veya sağlayıcı, tüketicinin siparişinin kendisine ulaştığı
andan itibaren taahhüt edilen süre içinde edimini yerine getirir. Mal
satışlarında bu süre her hâlükârda otuz günü geçemez. Satıcı veya
sağlayıcının bu süre içinde edimini yerine getirmemesi durumunda tüketici
sözleşmeyi feshedebilir.
(4) Tüketici, on dört gün içinde herhangi bir gerekçe göstermeksizin ve
cezai şart ödemeksizin sözleşmeden cayma hakkına sahiptir. Cayma hakkının
kullanıldığına dair bildirimin bu süre içinde satıcı veya sağlayıcıya
yöneltilmiş olması yeterlidir. Satıcı veya sağlayıcı, cayma hakkı konusunda
tüketicinin bilgilendirildiğini ispat etmekle yükümlüdür. Tüketici, cayma
hakkı konusunda gerektiği şekilde bilgilendirilmezse, cayma hakkını
kullanmak için on dört günlük süreyle bağlı değildir. Her hâlükârda bu süre
cayma süresinin bittiği tarihten itibaren bir yıl sonra sona erer.
Tüketici, cayma hakkı süresi içinde malın mutat kullanımı sebebiyle meydana
gelen değişiklik ve bozulmalardan sorumlu değildir.
(5) Oluşturdukları sistem çerçevesinde, uzaktan iletişim araçlarını
kullanmak veya kullandırmak suretiyle satıcı veya sağlayıcı adına mesafeli
sözleşme kurulmasına aracılık edenler, bu maddede yer alan hususlardan
dolayı satıcı veya sağlayıcı ile yapılan işlemlere ilişkin kayıtları tutmak
ve istenilmesi hâlinde bu bilgileri ilgili kurum, kuruluş ve tüketicilere
vermekle yükümlüdür. Ancak bu fıkra kapsamında aracılık edenler, satıcı
veya sağlayıcı ile yaptıkları sözleşmeye aykırı fiillerinden dolayı
sorumludur.
(6) Mesafeli sözleşmelerde, kapsam dışı sözleşmeler, tüketici ile
satıcı ve sağlayıcının hak ve yükümlülükleri, cayma hakkı, bilgilendirme
yükümlülüğü, teslimat ile diğer uygulama usul ve esasları yönetmelikle
belirlenir.
Finansal hizmetlere ilişkin mesafeli sözleşmeler
MADDE 49 – (1) Finansal hizmetler, her türlü banka hizmeti, kredi, sigorta,
bireysel emeklilik, yatırım ve ödeme ile ilgili hizmetleri ifade eder.
Finansal hizmetlere ilişkin mesafeli sözleşme, finansal hizmetlerin uzaktan
pazarlanmasına yönelik olarak oluşturulmuş bir sistem çerçevesinde,
sağlayıcı ile tüketici arasında uzaktan iletişim araçlarının kullanılması
suretiyle kurulan sözleşmelerdir.
(2) Finansal hizmetlere ilişkin mesafeli sözleşmelerde, tüketicinin
sözleşmenin kurulmasına ilişkin iradesini açıklamadan önce, cayma hakkı,
tüketicinin kabul beyanı vermesi hâlinde yükümlülük altına gireceği ve
ayrıntıları Bakanlıkça belirlenen diğer hususlarda, açık, anlaşılır ve
kullanılan iletişim araçlarına uygun bir şekilde bilgilendirilmesi
zorunludur. Bu bilgilendirmenin ticari amaçla yapıldığı anlaşılır olmalı ve
sesli iletişim araçlarının kullanıldığı hâllerde sağlayıcının kimliği ile
görüşme talebinin sebebi her görüşmenin başında belirtilmelidir. Tüketicinin
sözleşmenin kurulmasına dair kabul beyanı kullanılan iletişim araçlarına
uygun olarak fiziki veya elektronik ortamda tespit veya kayıt edilir.
Sağlayıcı, cayma hakkının iletilmesi ile fiziki veya elektronik ortamda
yapılacak tespit veya kayıtlar için gerekli önlemleri almakla yükümlüdür.
(3) Sağlayıcının, sözleşmenin bütün şartlarını ve Bakanlıkça belirlenen
diğer hususları, kâğıt üzerinde veya kalıcı veri saklayıcısı aracılığıyla
tüketiciye iletmesi zorunludur. Bu yükümlülük, tüketicinin sözleşmeyi kuran
iradesini yöneltmesinden önce veya tüketicinin talebi üzerine yazılı
bilgilendirmeye elverişli olmayan bir uzaktan iletişim aracı kullanılarak
sözleşmenin kurulması hâlinde sözleşmenin kurulmasından hemen sonra yerine
getirilir.
(4) Tüketici, sözleşme ilişkisinin devam ettiği süre içinde herhangi
bir ücret ödemeksizin sözleşmenin kâğıt üzerinde yazılı bir örneğini talep
edebilir. Ayrıca tüketici, finansal hizmetin niteliğiyle bağdaşması hâlinde
kullanılan uzaktan iletişim aracını değiştirme hakkına sahiptir.
(5) Tüketici, finansal hizmetlere ilişkin mesafeli sözleşmelerden on
dört gün içinde herhangi bir gerekçe göstermeksizin ve cezai şart
ödemeksizin cayma hakkına sahiptir. Cayma hakkının kullanıldığına dair
bildirimin bu süre içinde sağlayıcıya yöneltilmiş olması yeterlidir.
Sağlayıcı, cayma hakkı konusunda tüketicinin bilgilendirildiğini ispatla
yükümlüdür. Sigorta sözleşmelerine ve bireysel emekliliğe ilişkin
sözleşmelerde ise cayma süresi hakkında diğer mevzuatta
yer alan tüketici lehine olan hükümler uygulanır.
(6) Finansal hizmetlere ilişkin mesafeli sözleşmelerde, tüketicinin
sözleşmeyi sona erdirmesine ilişkin talebini herhangi bir uzaktan iletişim
aracıyla iletmesi yeterlidir. Tüketici, sözleşmeyi sona erdirmek için
sözleşmenin tesis edilmesini sağlayan yöntemden daha ağır koşullar içeren
bir yöntem kullanmak zorunda bırakılamaz.
(7) Finansal hizmetlere ilişkin mesafeli sözleşmelerde, uzaktan
iletişim araçlarının kullanılması, kapsam dışı sözleşmeler, kartla ödeme,
tüketici ile sağlayıcının hak ve yükümlülükleri, cayma hakkı ile diğer
uygulama usul ve esasları yönetmelikle belirlenir.
Devre tatil ve uzun süreli tatil hizmeti sözleşmeleri
MADDE 50 – (1) Devre tatil sözleşmesi, bir yıldan uzun süre için kurulan ve
tüketiciye bu süre zarfında birden fazla dönem için bir veya daha fazla
sayıda gecelik konaklama imkânı veren sözleşmelerdir.
(2) Devre tatil sözleşmeleri ile sağlanan hakkın şahsi veya ayni bir
hak olması bu maddenin uygulanmasını engellemez. Devre tatile konu
taşınmazın inşa edileceği arsa için yapı ruhsatı alınmadan tüketicilerle ön
ödemeli devre tatil sözleşmesi yapılamaz.
(3) Uzun süreli tatil hizmeti sözleşmesi, bir yıldan uzun süre için
kurulan ve tüketiciye, belirlenen süre zarfında konaklamaya veya konaklama
ile birlikte seyahat ya da diğer hizmetlerin beraber sunulduğu durumlara
ilişkin indirim yahut diğer menfaatlerden faydalanma hakkı verilen
sözleşmelerdir.
(4) Tüketicilere aşağıdaki sözleşmelerin kurulmasından en az bir gün
önce, Bakanlıkça belirlenen hususları içeren ön bilgilendirme formu
verilmesi zorunludur:
a) Devre tatil sözleşmeleri
b) Uzun süreli tatil hizmeti sözleşmeleri
c) Değişim sözleşmeleri
ç) Satıcı veya sağlayıcının, devre tatil veya uzun süreli tatil
hizmetinin alınıp satılması hususunda tüketiciye yardımcı olduğu yeniden
satış sözleşmeleri.
(5) Mesafeli satış yöntemiyle kurulan sözleşmeler hariç olmak üzere
satıcı veya sağlayıcı, tüketicinin kendi el yazısıyla sözleşme tarihini
yazmasını ve sözleşmeyi imzalamasını sağlamakla yükümlüdür. Yazılı veya
mesafeli olarak kurulan bu sözleşmelerin bir nüshasının kâğıt üzerinde veya
kalıcı veri saklayıcısı ile tüketiciye verilmesi zorunludur. Daha ağır
şekil şartları öngören kanun hükümleri saklıdır.
(6) Tüketici, on dört gün içinde herhangi bir gerekçe göstermeksizin ve
cezai şart ödemeksizin sözleşmeden cayma hakkına sahiptir. Devre mülk hakkı
veren sözleşmeler hariç olmak üzere, cayma süresi dolmadan satıcı veya
sağlayıcı, tüketiciden herhangi bir isim altında ödeme yapmasını veya
tüketiciyi borç altına sokan herhangi bir belge vermesini isteyemez. Devre
tatil, uzun süreli tatil hizmeti sözleşmeleri ve bu sözleşmelerle birlikte
düzenlenmiş olan yeniden satım, değişim ve ilgili diğer tüm sözleşmeler
cayma hakkının kullanılması ile birlikte kendiliğinden sona erer.
(7) Tüketicinin ödeyeceği bedel, kısmen veya tamamen satıcı veya
sağlayıcı ile kredi veren arasındaki anlaşmaya dayanılarak bir kredi veren
tarafından karşılanıyorsa, tüketicinin sözleşmeden cayması ve buna ilişkin
bildirimin cayma süresi içinde ayrıca kredi verene de yöneltilmesi hâlinde,
bağlı kredi sözleşmesi de herhangi bir tazminat veya cezai şart ödeme
yükümlülüğü olmaksızın sona erer.
(8) Bakanlıkça projedeki devre sayısı ya da projenin toplam
bedeli kriterlerine göre belirlenecek büyüklüğün üzerindeki projeler
için satıcı veya sağlayıcının ön ödemeli devre tatile konu taşınmazın
satışına başlamadan önce kapsamı, koşulları ve uygulama esasları Hazine
Müsteşarlığınca belirlenen bina tamamlama sigortası yaptırması veya
Bakanlıkça belirlenen diğer teminat veya şartları sağlaması zorunludur.
Bina tamamlama sigortası kapsamında sağlanan tazminat, teminat ve benzeri
güvenceler iflas veya tasfiye masasına dâhil edilemez, haczolunamaz,
üzerlerine ihtiyati tedbir ve ihtiyati haciz konulamaz.
(9) Devre tatile konu taşınmazın ön ödemeli satılması durumunda, devir
veya teslim tarihine kadar tüketicinin herhangi bir gerekçe göstermeden
sözleşmeden dönme hakkı vardır. Sözleşmeden dönülmesi durumunda satıcı,
sözleşme bedelinin yüzde ikisine kadar tazminat talep edebilir. Satıcı,
yükümlülüklerini hiç ya da gereği gibi yerine getirmezse tüketiciden
herhangi bir bedel talep edemez. Sözleşmeden dönülmesi durumunda,
tüketiciye iade edilmesi gereken tutar ve tüketiciyi borç altına sokan her
türlü belge, dönme bildiriminin satıcıya ulaştığı tarihten itibaren en geç
doksan gün içinde tüketiciye geri verilir. Satıcının aldığı bedeli ve
tüketiciyi borç altına sokan her türlü belgeyi iade ettiği tarihten
itibaren, tüketici on gün içinde edinimlerini iade eder.
(10) Devre tatil amaçlı taşınmazın ön ödemeli satışında devir ve teslim
süresi sözleşme tarihinden itibaren otuz altı ayı geçemez.
(11) Devre tatil, uzun süreli tatil hizmeti, yeniden satım, değişim
sözleşmeleri ve ön bilgilendirmenin içeriği, tüketici ile satıcı ve
sağlayıcının hak ve yükümlülükleri, cayma hakkı, ön ödemeli satışlar ile
diğer uygulama usul ve esasları yönetmelikle belirlenir.
Paket tur sözleşmeleri
MADDE 51 – (1) Paket tur sözleşmesi, paket tur düzenleyicileri veya aracıları
tarafından aşağıdaki hizmetlerden en az ikisinin birlikte, her şeyin dâhil
olduğu fiyatla satıldığı veya satımının vaat edildiği ve hizmetin yirmi
dört saatten uzun bir süreyi kapsadığı veya gecelik konaklamayı içerdiği
sözleşmelerdir:
a) Ulaştırma
b) Konaklama
c) Ulaştırma ve konaklama hizmetlerine bağlı olmayan başka turizm
hizmetleri.
(2) Turun ayrıntılarının, paket tur düzenleyicisi, aracısı veya
tüketici tarafından belirlenmiş olması veya aynı paket tur içindeki
hizmetlerin ayrı ayrı faturalandırılması hâllerinde de bu madde
hükümleri uygulanır.
(3) Paket tur düzenleyicisinin Türkiye’de temsilcisinin bulunmadığı
hâllerde paket tur aracısı paket tur düzenleyicisi gibi sorumlu olur.
(4) Paket tur sözleşmesinin kurulmasından önce tüketiciye ön
bilgilendirme amaçlı broşür verilmesi zorunludur.
(5) Paket tur düzenleyicileri veya aracıları, yazılı veya mesafeli
olarak kurulan paket tur sözleşmelerinin bir nüshasını kâğıt üzerinde veya
kalıcı veri saklayıcısı aracılığıyla tüketiciye vermek zorundadır.
(6) Tüketici, kendisinden kaynaklanmayan nedenlerle paket tur
sözleşmesinin esaslı unsurlarından birisinin değişmesi veya turun
başlamadan önce iptal edilmesi hâllerinde bu değişikliği veya paket tur
düzenleyicisi tarafından sunulan alternatif bir turu kabul edebileceği gibi
sözleşmeden dönme hakkına da sahiptir. Sözleşmeden dönülmesi hâlinde paket
tur düzenleyicisi veya aracısının, dönme bildiriminin kendisine ulaştığı
tarihten itibaren tüketicinin ödemiş olduğu tüm bedeli herhangi bir kesinti
yapmaksızın derhâl iade etmesi zorunludur.
(7) Tüketicinin, sözleşmenin ifası sürecinde ortaya çıkan her türlü
eksiklik nedeniyle bedelin indirilmesini talep etme hakkı vardır. Paket tur
düzenleyicisinin, tur başladıktan sonra önemli bir yükümlülüğünü yerine
getirmediği veya getiremeyeceği tespit edildiğinde tüketici sözleşmeden
dönebilir. Bu hâllerde paket tur düzenleyicisi veya aracısının ücret talep
etme hakkı sona erer. Yapılmış olan ödemelerin sözleşmeden dönüldüğü
tarihten itibaren tüketiciye derhâl iade edilmesi zorunludur. Ancak paket
tur düzenleyicisi o ana kadar ifa etmiş olduğu edimler için tüketiciden
hizmetten faydalandığı oranda uygun bir karşılık talep edebilir.
(8) 14/9/1972 tarihli ve 1618 sayılı
Seyahat Acentaları ve Seyahat Acentaları Birliği
Kanununun zorunlu sigorta ile ilgili hükümleri saklı olmak üzere, paket tur
düzenleyicisi sözleşmenin hiç veya gereği gibi ifa edilmemesi nedeniyle
tüketicinin uğradığı her türlü zarardan sorumludur. Tüketici boşa harcanan
tatil zamanı için de uygun bir tazminat talep edebilir.
(9) Ticari veya mesleki faaliyetleri çerçevesinde paket tur hizmetinden
faydalanan kişiler de tüketici olarak kabul edilir.
(10) Ön bilgilendirme, sözleşmenin içeriği, paket turun devri,
sözleşmede değişiklik yapılmasının koşulları ve bu hâllerde tüketicinin
hakları, paket turun iptal edilmesinin sonuçları, paket tur
düzenleyicisinin ve aracısının sorumlulukları, tüketicinin hangi hâllerde
tazminat talep edebileceği, sözleşmeden dönme ve sonuçları ile diğer
uygulama usul ve esasları yönetmelikle belirlenir.
Abonelik sözleşmeleri
MADDE 52 – (1) Abonelik sözleşmesi, tüketicinin, belirli bir mal veya hizmeti
sürekli veya düzenli aralıklarla edinmesini sağlayan sözleşmelerdir.
(2) Yazılı veya mesafeli olarak kurulan bu sözleşmelerin bir nüshasının
kâğıt üzerinde veya kalıcı veri saklayıcısı ile tüketiciye verilmesi
zorunludur.
(3) Belirli süreli abonelik sözleşmelerine sözleşmenin belirlenen süre
kadar uzayacağına ilişkin hükümler konulamaz; ancak abonelik sözleşmesinin
kurulmasından sonra, sözleşmenin sona ereceği tarihe kadar tüketicinin talepte
bulunması veya onay vermesi hâlinde abonelik sözleşmesi uzatılabilir.
(4) Tüketici, belirsiz süreli veya süresi bir yıldan daha uzun olan
belirli süreli abonelik sözleşmesini herhangi bir gerekçe göstermeksizin ve
cezai şart ödemeksizin istediği zaman feshetme hakkına sahiptir. Süresi bir
yıldan az olan belirli süreli abonelik sözleşmesinde satıcı veya sağlayıcı
tarafından sözleşme koşullarında değişiklik yapılması hâlinde de tüketici
sözleşmeyi feshedebilir. Fesih bildiriminin kâğıt üzerinde veya kalıcı veri
saklayıcısı ile satıcı veya sağlayıcıya yöneltilmiş olması yeterlidir.
Satıcı veya sağlayıcı, abonelik sözleşmesinin feshi için sözleşmenin tesis
edilmesini sağlayan yöntemden daha ağır koşullar içeren bir yöntem
belirleyemez.
(5) Satıcı veya sağlayıcı, tüketicinin aboneliğe son verme isteğini
yönetmelikle belirlenen süreler içinde yerine getirmekle yükümlüdür.
Aboneliğin belirlenen süreler içinde sona erdirilmediği durumlarda, bu
sürelerin bitiminden itibaren mal veya hizmetten yararlanılmış olsa dahi,
tüketiciden herhangi bir bedel talep edilemez. Satıcı veya sağlayıcı, fesih
bildiriminin hüküm ifade etmesinden itibaren on beş gün içinde tüketici
tarafından ödenmiş olan ücretin geri kalan kısmını kesinti yapmaksızın iade
etmekle yükümlüdür.
(6) Satıcı veya sağlayıcı, abonelik sözleşmesinin feshedilmesi ile
ilgili bildirim ve taleplere ilişkin işlemleri yerine getirmek üzere
gerekli tedbirleri almak ve gerektiğinde uygun bir sistem kurup bu sistemi
kesintisiz olarak açık tutmakla yükümlüdür.
(7) Sözleşmenin zorunlu içeriği, tüketici ile satıcı ve sağlayıcının
hak ve yükümlülükleri ile diğer uygulama usul ve esasları yönetmelikle
belirlenir.
Süreli yayın kuruluşlarınca düzenlenen promosyon uygulamaları
MADDE 53 – (1) Süreli yayın kuruluşlarınca düzenlenen ve her ne amaç ve şekilde
olursa olsun, bilet, kupon, iştirak numarası, oyun, çekiliş ve benzeri
yollarla süreli yayın dışında ikinci bir mal veya hizmetin verilmesinin
taahhüt edildiği veya verildiği promosyon uygulamalarında,
yönetmelikle belirlenen süreli yayıncılık amaçlarına uygun kültürel mal
veya hizmetler dışında başka bir mal veya hizmet verilemez.
(2) Süreli yayının birden fazla sayıda satın alınmasını gerektiren ve
belirli bir zamana yayılan promosyonuygulamalarının süresi; günlük
süreli yayınlarda yetmiş beş günü, haftalık süreli yayınlarda on sekiz
haftayı, daha uzun süreli yayınlarda ise on iki ayı geçemez.
(3) Süreli yayın kuruluşu, promosyon uygulamasına ait
reklamlarda uygulamaya konu olan mal veya hizmetin Türkiye genelinde teslim
ve ifa tarihlerine ilişkin programını ilan etmek ve bu mal veya hizmetin
teslim ve ifasını, promosyon uygulamasının bitiminden itibaren kırk beş gün
içinde yerine getirmek zorundadır.
(4) Promosyon uygulaması süresince, süreli yayının satış fiyatı, ikinci
ürün olarak verilmesi taahhüt edilen mal veya hizmetin yol açtığı maliyet
artışı nedeniyle artırılamaz. Promosyon uygulamasına konu olan mal veya
hizmet bedelinin tamamının veya bir bölümünün tüketici tarafından
karşılanması istenemez.
(5) Promosyon uygulamasına konu olan mal veya hizmet taahhüdü ve
dağıtımı bölünerek yapılamaz ve bu mal veya hizmetin ayrılmaz ya da
tamamlayıcı parçaları da ayrı bir promosyon konusu hâline
getirilemez. Bu Kanunun uygulanmasında ikinci ürün olarak verilmesi taahhüt
edilen her bir mal veya hizmete ilişkin işlemler bağımsız
birpromosyon uygulaması olarak kabul edilir.
(6) Süreli yayın kuruluşları tarafından düzenlenmeyen ancak süreli
yayınla doğrudan veya dolaylı ilişkilendirilenpromosyon uygulamaları
da bu madde hükümlerine tabidir.
(7) Promosyon uygulamalarına ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle
belirlenir.
BEŞİNCİ KISIM
Tüketicinin Bilgilendirilmesi ve Menfaatlerinin Korunması
Fiyat etiketi
MADDE 54 – (1) Perakende satışa arz edilen malların veya ambalajlarının
yahut kaplarının üzerine kolaylıkla görülebilir ve okunabilir şekilde
tüketicinin ödeyeceği tüm vergiler dâhil satış fiyatı ve birim fiyatını
gösteren, üretim yeri ve ayırıcı özelliklerini içeren etiket konulması;
etiket konulması mümkün olmayan hâllerde aynı bilgileri kapsayan listelerin
görülebilecek şekilde uygun yerlere asılması zorunludur. Hizmetlerin
tarife ve fiyatlarını gösteren listeler de bu madde hükmüne göre
düzenlenerek asılır.
(2) Etiket, tarife ve fiyat listelerinde belirtilen fiyat ile kasa
fiyatı arasında fark olması durumunda tüketici lehine olan fiyat uygulanır.
(3) İndirimli satışa konu edilen mal veya hizmetlerin indirimli satış
fiyatı, indirimden önceki fiyatı, tarife ve fiyat listeleri ile
etiketlerinde gösterilir. İndirimli satışa konu edilen mal veya hizmetlerin
indirimden önceki fiyattan daha düşük fiyatla satışa sunulduğunun ispatı
satıcı veya sağlayıcıya aittir.
(4) Bakanlık, belediyeler ve ilgili odalar, bu madde hükümlerinin
uygulanması ve izlenmesine ilişkin işleri yürütmekle görevlidirler.
(5) Etiket, tarife ve fiyat listeleri, indirimli satışlara ilişkin süre
ile diğer uygulama usul ve esasları yönetmelikle belirlenir.
Tanıtma ve kullanma kılavuzu
MADDE 55 – (1) Tüketicinin kullanımına sunulan malların tanıtım, kullanım,
kurulum, bakım ve basit onarımına ilişkin Türkçe tanıtma ve kullanma
kılavuzuyla, gerektiğinde uluslararası sembol ve işaretleri kapsayan
etiketle satışa sunulması zorunludur.
(2) Malın güvenli kullanımına ilişkin hususların malın üzerinde yer
alması hâlinde yazılı ve sesli ifadelerin Türkçe olması zorunludur.
(3) Malların ilgili teknik düzenlemesi uyarınca kişinin sağlığı ile
çevreye zararlı veya tehlikeli olabilmesi durumunda, bu malın güvenli
kullanılabilmesi için malın üzerine veya tanıtma ve kullanma kılavuzuna bu durumla
ilgili açıklayıcı bilgi ve uyarılar açıkça görülecek ve okunacak şekilde
konulur veya yazılır.
(4) Türkçe tanıtma ve kullanma kılavuzlarının hazırlanması sorumluluğu
üretici ve ithalatçıya; tüketiciye verilmesi ve teslim edildiğinin ispat
sorumluluğu ise satıcıya aittir.
(5) Hangi malların tanıtma ve kullanma kılavuzu ve etiket ile satılmak
zorunda olduğu ve bunlarda bulunması gereken asgari unsurlar ile diğer
uygulama usul ve esasları yönetmelikle belirlenir.
Garanti belgesi
MADDE 56 – (1) Üretici ve ithalatçılar, tüketiciye yönelik üretilen veya
ithal edilen mallar için içeriği yönetmelikle belirlenen bir garanti
belgesi düzenlemek zorundadır. Bu belgenin tekemmül ettirilerek tüketiciye
verilmesi sorumluluğu satıcıya aittir.
(2) Garanti süresi malın teslim tarihinden itibaren başlamak üzere
asgari iki yıldır. Ancak, özelliği nedeniyle bazı malların garanti şartları
Bakanlıkça başka bir ölçü birimi ile belirlenebilir.
(3) Tüketici bu Kanunun 11 inci maddesinde belirtilen seçimlik
haklarından onarım hakkını kullanmışsa, malın garanti süresi içinde tekrar
arızalanması veya tamiri için gereken azami sürenin aşılması veya tamirinin
mümkün bulunmadığının anlaşılması hâllerinde 11 inci maddede yer alan diğer
seçimlik haklarını kullanabilir. Satıcı tüketicinin talebini reddedemez. Bu
talebin yerine getirilmemesi durumunda satıcı, üretici ve
ithalatçı müteselsilen sorumludur.
(4) Hangi malların garanti belgesi ile satılmak zorunda olduğu ile
diğer uygulama usul ve esasları yönetmelikle belirlenir.
İhtiyari garanti
MADDE 57 – (1) İhtiyari garanti, tüketicinin yasal hakları saklı kalmak kaydıyla
mal veya hizmetle ilgili; değişim, onarım, bakım, bedel iadesi ve benzeri
hususlarda satıcı, sağlayıcı, üretici veya ithalatçı tarafından verilen
ilave taahhüdü ifade eder.
(2) İhtiyari garanti taahhüdü süresince, taahhüt edilen hakların
kullanılması nedeniyle tüketiciden masraf talep edilemez.
(3) Taahhütte bulunan, taahhüdünün yanı sıra ilgili reklam ve
ilanlarında yer alan ifadelerle de bağlıdır. Bu taahhütte, tüketicinin
yasal haklarının saklı olduğu, garantiden faydalanma koşulları, süresi,
garanti verenin adı ile iletişim bilgileri yer almak zorundadır.
(4) İhtiyari garanti taahhüdünün tüketiciye yazılı olarak veya kalıcı
veri saklayıcısı ile verilmesi zorunludur.
(5) İhtiyari garanti taahhüdü, bu maddede öngörülen özellikleri
taşımasa bile taahhütte bulunanı bağlar.
Satış sonrası hizmetler
MADDE 58 – (1) Üretici veya ithalatçılar, ürettikleri veya ithal ettikleri
mallar için Bakanlıkça belirlenen kullanım ömrü süresince, satış sonrası
bakım ve onarım hizmetlerini sağlamak zorundadır.
(2) Üretici veya ithalatçılar, yönetmelikle belirlenen mallar için
Bakanlıkça onaylı satış sonrası hizmet yeterlilik belgesi almak zorundadır.
(3) Bir malın yetkili servis istasyonlarındaki tamir süresi,
yönetmelikle belirlenen azami süreyi geçemez.
(4) Üretici veya ithalatçılar, yetkili servis istasyonlarını kendileri
kurabileceği gibi servis istasyonlarının verdiği hizmetlerden sorumlu olmak
şartıyla kurulu bulunan servis istasyonlarından veya servis
organizasyonlarından da faydalanabilir.
(5) Herhangi bir üretici veya ithalatçıya bağlı olmaksızın faaliyette
bulunan servis istasyonları da verdikleri hizmetten dolayı tüketiciye karşı
sorumludur.
(6) İthalatçının herhangi bir şekilde ticari faaliyetinin sona ermesi
hâlinde bakım ve onarım hizmetlerinin sunulmasından garanti süresi boyunca
satıcı, üretici ve yeni ithalatçı müteselsilen sorumludur.
Garanti süresi geçtikten sonra ise kullanım ömrü süresince bakım ve onarım
hizmetlerini üretici veya yeni ithalatçı sunmak zorundadır.
(7) Servis istasyonlarının kuruluşu, işleyişi, sayısı, özellikleri ile
diğer uygulama usul ve esasları yönetmelikle belirlenir.
Tüketicinin bilinçlendirilmesi
MADDE 59 – (1) Tüketicinin bilinçlendirilmesi konusunda örgün ve yaygın eğitim
kurumlarının ders programlarına, Bakanlığın görüşü alınarak Millî Eğitim
Bakanlığınca gerekli ilaveler yapılır.
(2) Ülke genelinde yayın yapan radyo ve televizyon kuruluşları
08.00-22.00 saatleri arasında, ayda on beş dakikadan az olmamak üzere
tüketicinin bilinçlendirilmesi amacıyla yayınlar yapmak zorundadır. Yapılan
yayınların tarih, saat, süre ve içerik bilgileri liste hâlinde her ay
düzenli olarak Radyo ve Televizyon Üst Kuruluna bildirilir. Bu saatler
dışında yapılan yayınlar, aylık on beş dakikalık süreye dâhil edilmez. Bu
süreler, Radyo ve Televizyon Üst Kurulu tarafından
denetlenir ve sonuçları Bakanlığa bildirilir.
Tüketici ödülleri
MADDE 60 – (1) Tüketici ödülleri, tüketicinin korunması ve
bilinçlendirilmesi ile yasal haklarını kullanmaları konusunda özendirilmesi
amaçlarına yönelik olarak verilen ödüllerdir.
(2) Tüketici ödülü ve benzeri isimler altında verilen ödüllerin
herhangi bir menfaat temin edilmeksizin verilmesi ve bu ödüllerin önceden
ilan edilen objektif kriterlere dayanması esastır.
(3) Tüketici ödülü verilmesine ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle
belirlenir.
ALTINCI KISIM
Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar
Ticari reklam
MADDE 61 – (1) Ticari reklam, ticaret, iş, zanaat veya bir meslekle
bağlantılı olarak; bir mal veya hizmetin satışını ya da kiralanmasını
sağlamak, hedef kitleyi oluşturanları bilgilendirmek veya ikna etmek
amacıyla reklam verenler tarafından herhangi bir mecrada yazılı, görsel,
işitsel ve benzeri yollarla gerçekleştirilen pazarlama iletişimi
niteliğindeki duyurulardır.
(2) Ticari reklamların Reklam Kurulunca belirlenen ilkelere, genel
ahlaka, kamu düzenine, kişilik haklarına uygun, doğru ve dürüst olmaları
esastır.
(3) Tüketiciyi aldatıcı veya onun tecrübe ve bilgi noksanlıklarını istismar
edici, can ve mal güvenliğini tehlikeye düşürücü, şiddet hareketlerini ve
suç işlemeyi özendirici, kamu sağlığını bozucu, hastaları, yaşlıları,
çocukları ve engellileri istismar edici ticari reklam yapılamaz.
(4) Reklam olduğu açıkça belirtilmeksizin yazı, haber, yayın ve
programlarda, mal veya hizmetlere ilişkin isim, marka, logo veya
diğer ayırt edici şekil veya ifadelerle ticari unvan veya işletme adlarının
reklam yapmak amacıyla yer alması ve tanıtıcı mahiyette sunulması örtülü
reklam olarak kabul edilir. Her türlü iletişim aracında sesli, yazılı ve
görsel olarak örtülü reklam yapılması yasaktır.
(5) Aynı ihtiyaçları karşılayan ya da aynı amaca yönelik rakip mal veya
hizmetlerin karşılaştırmalı reklamı yapılabilir.
(6) Reklam verenler ticari reklamlarında yer alan iddiaların
doğruluğunu ispatla yükümlüdür.
(7) Reklam verenler, reklam ajansları ve mecra kuruluşları bu madde
hükümlerine uymakla yükümlüdür.
(8) Ticari reklamlara ilişkin getirilecek sınırlamalar ile bu
reklamlarda uyulması gereken usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir.
Haksız ticari uygulamalar
MADDE 62 – (1) Bir ticari uygulamanın; mesleki özenin gereklerine uymaması
ve ulaştığı ortalama tüketicinin ya da yöneldiği grubun ortalama üyesinin
mal veya hizmete ilişkin ekonomik davranış biçimini önemli ölçüde bozması
veya önemli ölçüde bozma ihtimalinin olması durumunda haksız olduğu kabul
edilir. Özellikle aldatıcı veya saldırgan nitelikte olan uygulamalar ile
yönetmelik ekinde yer alan uygulamalar haksız ticari uygulama olarak kabul
edilir. Tüketiciye yönelik haksız ticari uygulamalar yasaktır.
(2) Ticari uygulamanın haksız olduğunun iddia edilmesi hâlinde, ticari
uygulamada bulunan, bu uygulamasının haksız ticari uygulama olmadığını
ispatla yükümlüdür.
(3) Haksız ticari uygulamanın reklam yoluyla gerçekleştirildiği
hâllerde bu Kanunun 61 inci maddesi hükümleri uygulanır.
(4) Haksız ticari uygulamaların tespit edilmesine ve bunların
denetlenmesine ilişkin usul ve esaslar ile her hâlükârda haksız ticari
uygulama olarak kabul edilecek uygulamalar yönetmelikle belirlenir.
Reklam Kurulu
MADDE 63 – (1) Ticari reklamlarda uyulması gereken ilkeleri belirleme ve
haksız ticari uygulamalara karşı tüketiciyi korumaya yönelik düzenlemeleri
yapma, bu hususlar çerçevesinde inceleme ve gerektiğinde denetim yapma,
inceleme ve denetim sonucuna göre durdurma veya aynı yöntemle düzeltme veya
idari para cezası veya gerekli görülen hâllerde de üç aya
kadar tedbiren durdurma cezası verme hususlarında görevli bir
Reklam Kurulu oluşturulur. Kurultedbiren durdurma kararı verme
yetkisini Reklam Kurulu Başkanına devredebilir. Kurulun kararları
Bakanlıkça uygulanır.
(2) Başkanlığı, Bakanın görevlendireceği ilgili Genel Müdür tarafından
yürütülen Reklam Kurulu;
a) Bakanlığın ilgili Genel Müdür yardımcıları arasından
görevlendireceği bir üye,
b) Adalet Bakanlığının, bu Bakanlıkta idari görevlerde çalışan hâkim
veya savcılar arasından görevlendireceği bir üye,
c) Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığının görevlendireceği bir üye,
ç) Sağlık Bakanlığının görevlendireceği bir üye,
d) Kültür ve Turizm Bakanlığının görevlendireceği bir üye,
e) Radyo ve Televizyon Üst Kurulunun görevlendireceği bir üye,
f) Türk Standartları Enstitüsünden bir üye,
g) Ankara, İstanbul ve İzmir büyükşehir belediyelerinin kendi
aralarından seçeceği bir üye,
ğ) Yükseköğretim Kurulunun, reklamcılık, iletişim veya ticaret hukuku
alanında uzman öğretim üyeleri arasından görevlendireceği bir üye,
h) Türkiye Odalar ve Borsalar Birliğinin, Türkiye Medya ve İletişim
Meclisi üyeleri arasından görevlendireceği bir üye,
ı) Türkiye Esnaf ve Sanatkârları Konfederasyonunun görevlendireceği bir
üye,
i) Tüketici Konseyinin Konseye katılan tüketici örgütü temsilcileri
arasından seçeceği bir üye,
j) Reklam verenler derneklerinin veya varsa üst kuruluşlarının seçeceği
bir üye,
k) Reklamcılar derneklerinin veya varsa üst kuruluşlarının seçeceği bir
üye,
l) Türk Eczacıları Birliğinin görevlendireceği eczacı bir üye,
m) Türk Diş Hekimleri Birliğinin görevlendireceği diş hekimi bir üye,
n) Türk Tabipleri Birliği Merkez Konseyinin görevlendireceği doktor bir
üye,
o) Türkiye Barolar Birliğinin görevlendireceği avukat bir üye,
olmak üzere başkan dâhil on dokuz üyeden oluşur.
(3) Kurul üyelerinin görev süreleri üç yıldır. Süresi bitenler yeniden
görevlendirilebilir veya seçilebilir. Üyelikler herhangi bir sebeple
boşaldığı takdirde boşalan üyeliklere ikinci fıkra esasları dâhilinde bir
ay içinde görevlendirme veya seçim yapılır. Süresi dolan üyenin görevi,
yeni üye görevine başlayıncaya kadar devam eder.
(4) Kurul ayda en az bir defa veya ihtiyaç duyulduğu her zaman Başkanın
çağrısı üzerine toplanır.
(5) Kurul, Başkan dâhil en az on bir üyenin hazır bulunması ile
toplanır ve toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile karar verir. Oyların
eşit olması hâlinde Başkanın oy kullandığı taraf çoğunluğu sağlar.
(6) Bakanlıkça, Kurulun karar vermesine yardımcı olmak
üzere sektörel alanlarda ihtisas komisyonları kurulur.
Komisyonlar, başkan dâhil en az üç en fazla beş kişiden oluşur.
(7) Kurul Başkan ve üyeleri ile ihtisas komisyonu başkan ve üyelerine
ödenecek huzur hakkı ve huzur ücreti ile buna ilişkin usul ve esaslar
Maliye Bakanlığının uygun görüşü alınarak Bakanlıkça belirlenir.
(8) Kurul, incelemesini ilgili belgelerin yer aldığı dosya üzerinden
yapar. Kurulun sekretarya hizmetleri Genel Müdürlük tarafından yerine
getirilir.
(9) Kurul, gerekli gördüğü takdirde özel uzmanlık gerektiren hususlarla
ilgili olarak ihtisas sahibi üniversiteler, özel hukuk tüzel kişileri ile
gerçek kişilerin görüşlerine başvurabilir.
(10) Kurul kararları, tüketicilerin bilgilendirilmesi, aydınlatılması
ve ekonomik çıkarlarının korunması amacıyla Bakanlıkça açıklanır.
(11) Reklam Kurulunun ve ihtisas komisyonlarının kuruluşu, görevleri,
çalışma usul ve esasları ile sekretarya hizmetleri ve diğer hususlar
yönetmelikle belirlenir.
YEDİNCİ KISIM
Tüketici Kuruluşları
BİRİNCİ BÖLÜM
Tüketici Konseyi ve Reklam Konseyi
Tüketici Konseyi
MADDE 64 – (1) Tüketici sorunlarının ve ihtiyaçlarının belirlenmesi ile
çıkarlarının korunmasına ilişkin gerekli tedbirleri araştırmak ve bu
Kanunun uygulanmasına yönelik tedbirlere dair görüşleri öncelikle ele
alınmak üzere ilgili mercilere iletmek amacıyla yılda en az bir kez
Bakanlığın koordinatörlüğünde Tüketici Konseyi toplanır.
(2) Tüketici Konseyine kamu kurum ve kuruluşlarından gelen
temsilcilerin sayısı, hiçbir şekilde Konseyin toplam üye sayısının yüzde
ellisinden fazla olamaz.
(3) Tüketici Konseyinin üyeleri, çalışma usul ve esasları ile diğer
hususlar yönetmelikle belirlenir.
Reklam Konseyi
MADDE 65 – (1) Reklam politikalarının oluşturulması ve uygulanması ile
ilgili olarak çağdaş iletişim uygulamalarını takip etmek, reklam sektörünün
ve reklam denetim işlevinin geliştirilmesine yönelik araştırma ve
çalışmalar yapmak, bu alanda görüş ve önerilerde bulunmak ve bu görüş ve önerileri
ilgili mercilere iletmek amacıyla yılda en az bir kez Bakanlığın
koordinatörlüğünde Reklam Konseyi toplanır.
(2) Reklam Konseyine kamu kurum ve kuruluşlarından gelen
temsilcilerin sayısı, hiçbir şekilde Konseyin toplam üye sayısının yüzde
ellisinden fazla olamaz.
(3) Reklam Konseyinin üyeleri, çalışma usul ve esasları ile diğer
hususlar yönetmelikle belirlenir.
İKİNCİ BÖLÜM
Tüketici Hakem Heyeti
Kuruluşu ve görev alanı
MADDE 66 – (1) Bakanlık, tüketici işlemleri ile tüketiciye yönelik uygulamalardan
doğabilecek uyuşmazlıklara çözüm bulmak amacıyla il merkezlerinde ve
yeterlilik şartları yönetmelikle belirlenen ilçe merkezlerinde en az bir
tüketici hakem heyeti oluşturmakla görevlidir.
(2) Başkanlığı illerde ticaret il müdürü, ilçelerde ise kaymakam veya
bunların görevlendireceği bir memur tarafından yürütülen tüketici hakem
heyeti;
a) Belediye başkanının konunun uzmanı belediye personeli arasından
görevlendireceği bir üye,
b) Baronun, mensupları arasından görevlendireceği bir üye,
c) Satıcının tacir olduğu uyuşmazlıklarda ticaret ve sanayi odasının ya
da bunların ayrı ayrı örgütlendiği yerlerde ticaret odasının;
satıcının esnaf ve sanatkâr olduğu uyuşmazlıklarda, illerde esnaf ve
sanatkârlar odaları birliğinin, ilçelerde ise en fazla üyeye sahip esnaf ve
sanatkârlar odasının görevlendireceği bir üye,
ç) Tüketici örgütlerinin kendi aralarından seçecekleri bir üye,
olmak üzere başkan dâhil beş üyeden oluşur. Başkan ve üyelerin bu
fıkrada yer alan niteliklere sahip yedekleri de ayrıca belirlenir.
(3) Tüketici hakem heyetinin oluşumunun sağlanamadığı yerlerde noksan
üyelikler, yönetmelikle belirlenen üyelik niteliklerine sahip Devlet
memurları arasından illerde ticaret il müdürü, ilçelerde ise kaymakam
tarafından tamamlanır.
Raportör
MADDE 67 – (1) Raportörler il ve ilçe merkezlerinde kurulu bulunan tüketici
hakem heyetlerinde istihdam edilebilir. Raportör sayısının yeterli olmadığı
illerde ticaret il müdürü tarafından ticaret il müdürlüğü personeli
arasından, ilçelerde ise kaymakam tarafından ilçede görevli Devlet
memurları arasından yeterli sayıda raportör görevlendirilir.
(2) Tüketici hakem heyeti raportörleri, heyetin
çalışmalarına ve kararlarına esas olacak dosyaları hazırlamak ve
uyuşmazlığa ilişkin raporu sunmakla görevlidir.
Başvuru
MADDE 68 – (1) Değeri iki bin Türk Lirasının altında bulunan uyuşmazlıklarda
ilçe tüketici hakem heyetlerine, üç bin Türk Lirasının altında bulunan
uyuşmazlıklarda il tüketici hakem heyetlerine, büyükşehir statüsünde
bulunan illerde ise iki bin Türk Lirası ile üç bin Türk Lirası arasındaki
uyuşmazlıklarda il tüketici hakem heyetlerine başvuru zorunludur. Bu
değerlerin üzerindeki uyuşmazlıklar için tüketici hakem heyetlerine başvuru
yapılamaz.
(2) Tüketici hakem heyetleri kendilerine yapılan başvuruları gereğini
yapmak üzere kabul etmek zorundadır.
(3) Başvurular, tüketicinin yerleşim yerinin bulunduğu veya tüketici
işleminin yapıldığı yerdeki tüketici hakem heyetine yapılabilir. Tüketici
hakem heyetinin bulunmadığı yerlerde ise başvuruların nerelere yapılacağı ve
bu başvuruların hangi tüketici hakem heyetince karara bağlanacağı
yönetmelikle belirlenir.
(4) Bu maddede belirtilen parasal sınırlar her takvim yılı başından
itibaren geçerli olmak üzere, o yıl için 4/1/1961tarihli ve 213 sayılı
Vergi Usul Kanununun mükerrer 298 inci maddesi hükümleri uyarınca tespit ve
ilan edilen yeniden değerleme oranında artırılarak uygulanır. Bu artışların
hesabında on Türk Lirasının küsuru dikkate alınmaz.
(5) Bu madde tüketicilerin ilgili mevzuatına göre alternatif uyuşmazlık
çözüm mercilerine başvurmasına engel değildir.
İnceleme
MADDE 69 – (1) Tüketici hakem heyetleri uyuşmazlık konusuna ilişkin her
türlü bilgi ve belgeyi taraflardan, ilgili kurum veya kuruluşlardan
isteyebilir.
Karar ve karara itiraz
MADDE 70 – (1) İl ve ilçe tüketici hakem heyetinin verdiği kararlar
tarafları bağlar.
(2) Tüketici hakem heyeti kararları 11/2/1959 tarihli ve 7201
sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine göre taraflara tebliğ edilir. Tüketici
hakem heyetinin kararları, İcra ve İflâs Kanununun ilamların yerine
getirilmesi hakkındaki hükümlerine göre yerine getirilir.
(3) Taraflar, tüketici hakem heyetinin kararlarına karşı tebliğ
tarihinden itibaren on beş gün içinde tüketici hakem heyetinin bulunduğu
yerdeki tüketici mahkemesine itiraz edebilir. İtiraz, tüketici hakem heyeti
kararının icrasını durdurmaz. Ancak talep edilmesi şartıyla hâkim, tüketici
hakem heyeti kararının icrasını tedbir yoluyla durdurabilir.
(4) İtiraz olunan kararın, esas yönünden kanuna uygun olup da, kanunun
olaya uygulanmasında hata edilmiş olmasından dolayı itirazın kabul edilmesi
gerektiği veya kanuna uymayan husus hakkında yeniden yargılamayı
gerektirmediği takdirde tüketici mahkemesi evrak üzerinde, kararı
değiştirerek veya düzelterek onama kararı verebilir. Tarafların kimliklerine,
ticari unvanlarına ait yanlışlıklarla, yazı, hesap veya diğer açık ifade
yanlışlıkları hakkında da bu hüküm uygulanır. Karar, usule ve kanuna uygun
olup da gösterilen gerekçe doğru bulunmazsa, gerekçe değiştirilerek veya
düzeltilerek onanır.
(5) Tüketici hakem heyeti kararlarına karşı yapılan itiraz üzerine
tüketici mahkemesinin vereceği karar kesindir.
(6) Tüketici hakem heyetlerinin tüketici lehine verdiği kararlara karşı
açılan itiraz davalarında, kararın iptali durumunda tüketici aleyhine,
avukatlık asgari ücret tarifesine göre nisbi tarife üzerinden
vekâlet ücretine hükmedilir.
(7) Uyuşmazlıkla ilgili olarak tüketici hakem heyeti tarafından
tüketici aleyhine verilen kararlarda tebligat ve bilirkişi ücretleri
Bakanlıkça karşılanır. Uyuşmazlığın tüketicinin lehine sonuçlanması
durumunda ise, tebligat ve bilirkişi ücretleri 21/7/1953 tarihli
ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine
göre karşı taraftan tahsil olunarak bütçeye gelir kaydedilir.
Huzur hakkı ve ücreti
MADDE 71 – (1) Tüketici hakem heyeti başkan ve
üyelerine, raportör olarak görevlendirilen diğer kamu personeline
ödenecek huzur hakkı ve huzur ücreti ile bilirkişi ücreti ve bu ödemelere
ilişkin usul ve esaslar Maliye Bakanlığının uygun görüşü alınarak Bakanlıkça
belirlenir.
Diğer hususlar
MADDE 72 – (1) Tüketici hakem heyetlerinin kurulması, çalışma usul ve
esasları, raportörlerin nitelikleri ile bilirkişilik müessesesine
ilişkin usul ve esaslar ile diğer hususlar yönetmelikle belirlenir.
SEKİZİNCİ KISIM
Yargılama, Denetim ve Cezaya İlişkin Hükümler
Tüketici mahkemeleri
MADDE 73 – (1) Tüketici işlemleri ile tüketiciye yönelik uygulamalardan
doğabilecek uyuşmazlıklara ilişkin davalarda tüketici mahkemeleri
görevlidir.
(2) Tüketici mahkemeleri nezdinde Bakanlık, tüketiciler ve tüketici
örgütleri tarafından açılan davalar 2/7/1964tarihli ve 492 sayılı
Harçlar Kanununda düzenlenen harçlardan muaftır.
(3) Tüketici örgütleri üst kuruluşlarınca açılacak davalarda bilirkişi
ücreti ve davanın davacı aleyhine sonuçlanması durumunda, hükmedilen
vekâlet ücreti Bakanlıkça karşılanır. Davanın, davalı aleyhine sonuçlanması
durumunda, bilirkişi ücreti Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun
hükümlerine göre davalıdan tahsil olunarak bütçeye gelir kaydedilir.
(4) Tüketici mahkemelerinde görülecek
davalar 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri
Kanununun Altıncı Kısım hükümlerine göre yürütülür.
(5) Tüketici davaları, tüketicinin yerleşim yerinin bulunduğu yerdeki
tüketici mahkemesinde de açılabilir.
(6) Tüketici örgütleri, ilgili kamu kurum ve kuruluşları ile Bakanlık;
haksız ticari uygulamalar ve ticari reklamlara ilişkin hükümler dışında,
genel olarak tüketicileri ilgilendiren ve bu Kanuna aykırı bir durumun
doğma tehlikesi olan hâllerde bunun önlenmesine veya durdurulmasına ilişkin
ihtiyati tedbir kararı alınması veya hukuka aykırı durumun tespiti,
önlenmesi veya durdurulması amacıyla tüketici mahkemelerinde dava açabilir.
(7) Genel olarak tüketicileri ilgilendiren davalarda davacı, verilen
kararların yayımlanmasını talep edebilir. Talebin mahkemece kabul edilmesi
hâlinde bu karar, masrafları davalıdan alınmak üzere ülke düzeyinde
yayımlanan gazetelerden en az üçünde derhâl ilan edilir.
(8) Tüketici mahkemelerince verilen kesinleşmiş kararlar, Ulusal Yargı
Ağı Bilişim Sistemi üzerinden Bakanlığa iletilir. Tüketici hakem heyetleri
kararlarına karşı yapılan itiraz sonucu verilen kararlar, kararı veren
mahkeme tarafından ilgili tüketici hakem heyetine gönderilir.
Üretimin veya satışın durdurulması ve malın toplatılması
MADDE 74 – (1) Satışa sunulan bir seri malın ayıplı olduğunun tespiti,
üretiminin veya satışının durdurulması, ayıbın ortadan kaldırılması ve
satış amacıyla elinde bulunduranlardan toplatılması için Bakanlık,
tüketiciler veya tüketici örgütleri dava açabilir.
(2) Satışa sunulan seri malın ayıplı olduğunun mahkeme kararı ile
tespit edilmesi hâlinde, mahkeme ayıbın niteliğine göre malın satışını
geçici olarak durdurma veya ayıbı giderme kararları verebilir. Üretici veya
ithalatçı mahkeme kararının tebliğ tarihinden itibaren en geç üç ay içinde
malın ayıbını ortadan kaldırmakla yükümlüdür. Malın ayıbının ortadan
kalkmasının imkânsız olması hâlinde mal, üretici veya ithalatçı tarafından
toplanır veya toplattırılır. Toplatılan mallar taşıdıkları risklere göre
kısmen veya tamamen imha edilir veya ettirilir. İmha edilen malla ilgili
tüketicinin dava ve tazminat hakları saklıdır.
(3) Satışa sunulan bir seri malın, tüketicinin güvenliğini tehlikeye
sokan bir ayıp taşıması durumunda Ürünlere İlişkin Teknik Mevzuatın
Hazırlanması ve Uygulanmasına Dair Kanun hükümleri saklıdır.
Denetim
MADDE 75 – (1) Bu Kanunun uygulanmasında, Bakanlık müfettişleri, gümrük ve
ticaret denetmenleri ile Bakanlıkça görevlendirilecek personel,
mal veya hizmet sunulan her yerde denetleme, inceleme ve araştırma yapmaya
yetkilidir.
(2) Bu Kanun kapsamına giren hususlarda, yetkili ve görevli kişi veya
kuruluşlara her türlü bilgi ve belgenin doğru olarak gösterilmesi veya
istenmesi hâlinde belgelerin aslının veya onaylı kopyalarının verilmesi
zorunludur.
Tüketici ürünü ve hizmet denetimi
MADDE 76 – (1) Tüketici ürünü; hizmet sektöründe kullanılanlar dâhil olmak üzere
tüketicilerin kullanması için tasarlanan veya makul koşullarda tüketiciler
tarafından kullanılması öngörülen, gerek ticari faaliyetler sonucunda
gerekse başka yollarla tedarik edilen veya kullanılabilir hâle getirilen
yeni, kullanılmış veya ıslah edilmiş her türlü üründür.
(2) Üretici veya dağıtıcının, tüketiciye açıkça bilgi vermesi kaydıyla
antika olan veya kullanılmadan önce tamir veya ıslah edilmesi gereken
ikinci el ürünler birinci fıkra kapsamında değerlendirilmez.
(3) Tüketici ürünleri ile tüketiciye sunulan hizmetler; can ve mal
güvenliğine ve çevreye zarar vermemeli, uygulanması zorunlu her türlü idari
ve teknik düzenlemeye uygun olmalıdır.
(4) Bakanlık sorumlu olduğu tüketici ürünlerinin piyasa gözetimi ve
denetimini Ürünlere İlişkin Teknik Mevzuatın Hazırlanması ve Uygulanmasına
Dair Kanun hükümlerine göre yerine getirmekle görevlidir.
Ceza hükümleri
MADDE 77 – (1) Bu Kanunun 4 üncü, 6 ncı, 7 nci, 18 inci, 19 uncu,
20 nci, 21 inci, 23 üncü, 26 ncı, 30 uncu, 33 üncü, 35 inci, 48
inci, 49 uncu, 51 inci, 52 nci, 54 üncü ve
57 nci maddelerinde belirtilen yükümlülüklere aykırı hareket edenler
hakkında aykırılığı tespit edilen her bir işlem veya sözleşme için iki yüz
Türk Lirası idari para cezası uygulanır.
(2) Bu Kanunun 5 inci maddesi uyarınca belirlenen haksız şartların
tüketici sözleşmelerinde kullanılması durumunda, Bakanlıkça verilecek süre
içinde bu haksız şartın sözleşme metninden çıkarılmaması
hâlinde, aykırılığın tespit edildiği her bir sözleşme için iki yüz Türk
Lirası idari para cezası uygulanır.
(3) Bu Kanunun 24 üncü, 25 inci, 27 nci, 28 inci, 29 uncu, 34
üncü, 36 ncı, 37 nci, 38 inci, 39 uncu, 41 inci, 43 üncü, 45
inci, 46 ncı maddeleri ile 31 inci maddesinin birinci, ikinci ve
dördüncü, 40 ıncı maddesinin ikinci, 47 ncimaddesinin
üçüncü, dördüncü, beşinci, yedinci ve 50 nci maddesinin dördüncü,
beşinci, altıncı, yedinci, dokuzuncu ve on birinci fıkralarında belirtilen
yükümlülüklere aykırı hareket edenler hakkında aykırılığı tespit edilen her
bir işlem veya sözleşme için bin Türk Lirası idari para cezası uygulanır.
(4) Bu Kanunun 44 üncü maddesinde belirtilen yükümlülüklere aykırı
hareket edenler hakkında teslim edilmeyen her konut için yirmi bin Türk
Lirası, 50 nci maddesinin onuncu fıkrasına aykırı hareket edenler
hakkında aykırılığı tespit edilen her bir işlem veya sözleşme için bin Türk
Lirası idari para cezası uygulanır.
(5) Bu Kanunun 40 ıncı maddesinin üçüncü fıkrası ile
47 nci ve 50 nci maddelerinin ikinci fıkralarında
belirtilen yükümlülüklere aykırı hareket edenler hakkında yüz bin Türk
Lirası idari para cezası uygulanır.
(6) Bu Kanunun 55 inci ve 56 ncı maddelerinde belirtilen
yükümlülüklere aykırı hareket eden üretici ve ithalatçı hakkında piyasaya
arz edilen; satıcı hakkında tüketiciye satışı yapılan her bir mal için iki
yüz Türk Lirası idari para cezası uygulanır.
(7) Bu Kanunun 60 ıncı maddesinde belirtilen hususlara aykırı
olarak ödül verenler hakkında yüz bin Türk Lirası idari para cezası
uygulanır.
(8) Bu Kanunun 31 inci maddesinin üçüncü fıkrasında,
42 nci maddesinde ve 50 nci maddesinin sekizinci
fıkrasında belirtilen yükümlülüklere aykırı hareket edenlere bu aykırılığın
giderilmesi için bir ay süre verilir. Bu süre sonunda aykırılığın
giderilmemesi hâlinde 31 inci maddenin üçüncü fıkrasına aykırı hareket eden
kart çıkaran kuruluşlara beş milyon Türk Lirası, 42 nci maddeye
ve 50 nci maddenin sekizinci fıkrasına aykırı hareket edenler
hakkında beş yüz bin Türk Lirası idari para cezası uygulanır.
(9) Bu Kanunun 53 üncü maddesinde belirtilen yükümlülüklere aykırı
hareket eden süreli yayın kuruluşları hakkında beş bin Türk Lirası;
aykırılık ülke genelinde dağıtımı yapılan süreli yayın ile gerçekleştirilmiş
ise yüz bin Türk Lirası idari para cezası uygulanır. Süreli yayın kuruluşu,
kampanyayı ve kampanyaya ilişkin her türlü reklam ve ilanı da durdurur.
Aykırılığın devamı hâlinde, reklam ve ilanın durdurma zorunluluğunun
doğduğu tarihten itibaren her sayı/gün için on bin Türk Lirası idari para
cezası uygulanır.
(10) Bu Kanunun 58 inci maddesine aykırı davranan üretici ve
ithalatçılar hakkında, satış sonrası hizmet yeterlilik belgesinin
alınmaması durumunda yüz bin Türk Lirası; kurulmayan her bir servis istasyonu
için on bin Türk Lirası; servis istasyonlarında tespit edilen eksiklik ve
aykırılıklarla ilgili olarak her bir servis istasyonu için bin Türk Lirası
idari para cezası uygulanır.
(11) Bu Kanunun 59 uncu maddesinin ikinci fıkrasında belirtilen yükümlülüklere
aykırı hareket eden radyo ve televizyonlar hakkında on bin Türk Lirası
idari para cezası uygulanır.
(12) Bu Kanunun 61 inci maddesinde belirtilen yükümlülüklere aykırı
hareket eden reklam verenler, reklam ajansları ve mecra kuruluşları
hakkında durdurma veya aynı yöntemle düzeltme veya idari para cezası ve
gerekli görülen hâllerde de üç aya kadar tedbiren durdurma cezası
uygulanır. Reklam Kurulu, ihlalin niteliğine göre bu cezaları birlikte veya
ayrı ayrı verebilir. Aykırılık;
a) Yerel düzeyde yayın yapan televizyon kanalı aracılığı ile
gerçekleşmiş ise on bin Türk Lirası,
b) Ülke genelinde yayın yapan televizyon kanalı aracılığı ile
gerçekleşmiş ise iki yüz bin Türk Lirası,
c) Süreli yayınlar aracılığıyla gerçekleşmiş ise (a) ve (b) bentlerinde
belirtilen cezaların yarısı,
ç) Yerel düzeyde yayın yapan radyo kanalı aracılığı ile gerçekleşmiş
ise beş bin Türk Lirası,
d) Ülke genelinde yayın yapan radyo kanalı aracılığı ile gerçekleşmiş
ise elli bin Türk Lirası,
e) İnternet aracılığı ile gerçekleşmiş ise elli bin Türk Lirası,
f) Kısa mesaj aracılığı ile gerçekleşmiş ise yirmi beş bin Türk Lirası,
g) Diğer mecralar aracılığı ile gerçekleşmiş ise beş bin Türk Lirası,
idari para cezası verilir. Reklam Kurulu, idari işleme konu
ihlalin bir yıl içinde tekrar edilmesi hâlinde yukarıda belirtilen idari
para cezalarını on katına kadar uygulayabilir.
(13) Bu Kanunun 62 nci maddesinde belirtilen yükümlülüklere
aykırı hareket edenler hakkında haksız ticari uygulamanın üç aya
kadar tedbiren durdurulması veya durdurulması yaptırımı veya beş
bin Türk Lirası idari para cezası uygulanır. Kurul, ihlalin niteliğine göre
bu cezaları birlikte veya ayrı ayrı verebilir. İdari para cezası,
aykırılık ülke genelinde gerçekleşmiş ise elli bin Türk Lirası olarak
uygulanır. Aykırılığın reklam yoluyla gerçekleştirildiğinin tespiti hâlinde
bu maddenin on ikinci fıkra hükümleri uygulanır.
(14) Bu Kanunun 74 üncü maddesinde belirtilen yükümlülüklere aykırı
hareket eden üretici veya ithalatçılar hakkında yüz bin Türk Lirası; 79
uncu maddesinin birinci fıkrasında belirtilen yükümlülüklere aykırı hareket
edenler hakkında beş bin Türk Lirası idari para cezası uygulanır.
(15) Bu Kanunun 75 inci maddesinin ikinci fıkrasında belirtilen
yükümlülüklere aykırı hareket edenler hakkında yedi gün içinde bilgi ve
belgelerin doğru olarak verilmesi veya yerinde inceleme imkânının
sağlanması ihtar edilir. İhtara rağmen aykırılığın devamı hâlinde yirmi beş
bin Türk Lirasından az olmamak üzere aykırılığın tespitinden bir önceki
maliyıl sonunda oluşan yıllık gayrisafi gelirlerinin yüzde birine
kadar idari para cezası verilir. Aykırı fiilin bir yıl içinde tekrar
edilmesi hâlinde idari para cezası iki misli olarak uygulanır.
(16) Bu Kanunun 76 ncı maddesinin üçüncü fıkrasında
belirtilen yükümlülüklere aykırı hizmet sağlayan sağlayıcılar hakkında her
bir işlem için iki yüz Türk Lirası idari para cezası uygulanır.
(17) Bu Kanunun 80 inci maddesine aykırı olarak piramit satış sistemini
başlatan, düzenleyen veya toplantı, elektronik posta veya diğer birçok
kimsenin de katılımını sağlamaya elverişli yöntemlerle yayan veya böyle bir
sistemin diğer bir şekilde yayılmasını ticari amaçlarla destekleyenler
hakkında 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun
ilgili hükümleri uygulanır.
(18) Yukarıda belirtilenlerin dışında kalan ancak bu Kanunun getirdiği
yükümlülükler ile Bakanlıkça yönetmelik veya tebliğle belirlenen tedbirlere
uymayanlar hakkında bin Türk Lirasından elli bin Türk Lirasına kadar idari
para cezası verilir.
(19) Bu maddenin sekizinci, dokuzuncu, on ikinci ve on üçüncü
fıkralarındaki idari para cezaları hariç olmak üzere, aykırılığın tespit
edildiği tarih itibarıyla bir takvim yılında uygulanan toplam idari para
cezası tutarının yirmi beş bin Türk Lirasını aştığı durumlarda, bu
miktardan az olmamak ve yüz milyon Türk Lirasını geçmemek üzere toplam
idari para cezası tutarı;
a) Cezaya muhatap gerçek ya da tüzel kişinin, aykırılığın tespitinden
bir önceki mali yıl sonunda oluşan yıllık gayrisafi gelirlerinin
yüzde beşini aşamaz. Bir önceki yıl gayrisafi gelirinin oluşmaması hâlinde,
tespit tarihi itibarıyla oluşan gayrisafi geliri dikkate alınır. Gayrisafi
gelirlerinin bildirilmediği veya yanlış bildirildiği durumlarda bu bent
hükmü uygulanmaz.
b) Bankalar, tüketici kredisi veren finansal kuruluşlar ve kart çıkaran
kuruluşlar için, kamuya açıklanan en son finansal tablolarda yayınlanan öz
kaynağının binde beşini aşamaz.
(20) Bu Kanuna göre idari yaptırım uygulanması, diğer kanunlar gereği
yapılacak işlemleri engellemez. Bakanlık, bu maddenin uygulanmasında
oluşacak tereddütleri gidermeye yetkilidir.
Cezalarda yetki ve itiraz
MADDE 78 – (1) Bu Kanunun 77 nci maddesinin ikinci, yedinci, sekizinci,
dokuzuncu ve on birinci fıkralarındaki idari yaptırımlar Bakanlık
tarafından verilir; on ikinci ve on üçüncü fıkraları uyarınca Reklam Kurulu
tarafından karar verilen idari yaptırımlar Bakanlık tarafından uygulanır.
Diğer fıkralarındaki idari yaptırımlar ise yaptırım uygulananın merkezinin
bulunduğu valilik tarafından verilir.
(2) Bu Kanun hükümlerine göre verilen idari yaptırım kararlarına
karşı 6/1/1982 tarihli ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu hükümlerine göre idari yargı yoluna başvurulabilir. Ancak, idare
mahkemesinde dava, işlemin tebliğini izleyen günden itibaren otuz gün
içinde açılır. İdare mahkemesinde iptal davası açılmış olması, kararın
yerine getirilmesini durdurmaz.
(3) Bu Kanuna göre verilen idari para cezalarının, tebliğinden itibaren
bir ay içinde ödenmesi zorunludur.
DOKUZUNCU KISIM
Çeşitli Hükümler
Yiyecek taklidi ürünler
MADDE 79 – (1) Gıda ürünü olmamalarına rağmen, sahip oldukları şekil, koku,
renk, görünüm, ambalaj, etiket, hacim veya boyutları nedeniyle
olduklarından farklı görünen ve bu sebeple tüketiciler, özellikle çocuklar
tarafından, gıda ürünleriyle karıştırılarak tüketicilerin sağlığını ve
güvenliğini tehlikeye atan ürünlerin üretilmesi, pazarlanması, ithalatı ve
ihracatı yasaktır. Gıda ürünü olmamalarına rağmen geleneksel el sanatı
ürünü olarak gıda ürünü şeklinde üretilen ve sağlığa zarar vermeyen
ürünler, üzerinde uyarı işareti ve yazısı bulunması şartıyla bu hükmün
dışındadır.
(2) Bakanlık, olduklarından farklı görünerek tüketicilerin sağlığını ve
güvenliğini tehlikeye atan bu ürünlere karşı gerekli tedbirleri almaya ve
düzenlemeleri yapmaya yetkilidir.
(3) Piyasaya arz edilmiş olan bu ürünlerin güvensizliğinin tespit
edilmesi hâlinde alınacak önlemler ile bu önlemlerin Avrupa Komisyonuna
bildirilmesi hususunda Ürünlere İlişkin Teknik Mevzuatın Hazırlanması ve
Uygulanmasına Dair Kanun hükümleri uygulanır.
(4) Bakanlık, bu kapsamdaki ürünlerin piyasa gözetimi ve denetimini
yapmakla görevlidir.
(5) Yiyecek taklidi ürünleri satın alan tüketicilerin uğradıkları maddi
ve manevi zararlar nedeniyle dava açma hakları saklıdır.
Piramit satış sistemleri
MADDE 80 – (1) Piramit satış; katılımcılarına bir miktar para veya
malvarlığı ortaya koymak karşılığında, sisteme aynı şartlar altında başka
katılımcılar bulma koşuluyla bir para veya malvarlığı kazancı olanağı ümidi
veren ve malvarlığı kazancının elde edilmesini tamamen veya kısmen diğer katılımcıların
da koşullara uygun davranmasına bağlı kılan, gerçekçi olmayan veya
gerçekleşmesi çok güç olan kazanç beklentisi sistemidir.
(2) Piramit satış sisteminin kurulması, yayılması veya tavsiye edilmesi
yasaktır.
(3) Bakanlık, piramit satış sistemleri ile ilgili gerekli incelemeleri
yapmaya ve varsa elektronik sistemin ülkemizde durdurulması dâhil ilgili
kamu kurum veya kuruluşlarıyla iş birliği içinde gerekli önlemleri almaya
yetkilidir.
Test, muayene ve analizler
MADDE 81 – (1) Bakanlık, bu Kanunun uygulaması için resmi veya özel
kuruluşların laboratuvarlarındanyararlanabilir. Test ve muayene
ücretleri Bakanlık bütçesinden karşılanır.
(2) Test ve muayene sonuçlarının ilgili idari ve teknik düzenlemesine
aykırı çıkması hâlinde buna ilişkin tüm giderler üretici veya ithalatçıdan
Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre tahsil
olunur. Tahsil olunan test ve muayene ücretleri bütçeye gelir kaydedilir.
Ödenek
MADDE 82 – (1) Reklam Kurulu, Reklam Konseyi, Tüketici Konseyi ve tüketici
hakem heyetlerinin faaliyetlerine ilişkin masraflar, Bakanlığın tüketicinin
korunması amacına yönelik masrafları ve sair harcamalar Bakanlık bütçesine
konulacak ödenekten karşılanır.
Diğer hükümler
MADDE 83 – (1) Bu Kanunda hüküm bulunmayan hâllerde genel hükümler
uygulanır.
(2) Taraflardan birini tüketicinin oluşturduğu işlemler ile ilgili
diğer kanunlarda düzenleme olması, bu işlemin tüketici işlemi sayılmasını
ve bu Kanunun görev ve yetkiye ilişkin hükümlerinin uygulanmasını
engellemez.
Yönetmelikler ve diğer düzenleyici işlemler
MADDE 84 – (1) Bakanlık, bu Kanunun uygulanmasıyla ilgili olarak mevzuat
çerçevesinde gerekli tedbirleri almaya ve düzenlemeleri yapmaya yetkilidir.
(2) Bu Kanunda öngörülen yönetmelikler, Kanunun yürürlüğe girdiği
tarihten itibaren altı ay içinde Bakanlık tarafından çıkarılır.
(3) Bakanlıkça çıkarılacak ikincil düzenlemelerde ilgili kamu kurum ve
kuruluşlarının, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının, sivil
toplum kuruluşlarının ve meslek örgütlerinin görüşleri alınır.
Kadro ihdası
MADDE 85 – (1) Ekli listede yer alan kadrolar ihdas
edilerek 13/12/1983 tarihli ve 190 sayılı Genel Kadro ve Usulü
Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin eki (I) sayılı cetvelin Gümrük ve
Ticaret Bakanlığına ait bölümüne eklenmiştir.
Yürürlükten kaldırılan hükümler
MADDE 86 – (1) 23/2/1995 tarihli ve 4077 sayılı Tüketicinin
Korunması Hakkında Kanun yürürlükten kaldırılmıştır. Diğer mevzuatta
Tüketicinin Korunması Hakkında Kanuna yapılan atıflar bu Kanuna yapılmış
sayılır.
Geçiş hükümleri
GEÇİCİ MADDE 1 – (1) Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce açılmış olan
davalar açıldıkları mahkemelerde görülmeye devam eder.
(2) Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önceki tüketici işlemlerine,
bunların hukuken bağlayıcı olup olmadıklarına ve sonuçlarına bu işlemler
hangi kanun yürürlükte iken gerçekleşmiş ise kural olarak o kanun hükümleri
uygulanır. Ancak:
a) Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce kurulan ve hâlen geçerli
sözleşmelerin bu Kanuna aykırı hükümleri yürürlük tarihinden itibaren
uygulanmaz.
b) Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce işlemeye başlamış hak
düşürücü süreler ile zamanaşımı süreleri dolmamış ise bu Kanunda öngörülen
sürenin geçmesiyle hak düşürücü süre veya zamanaşımı süresi dolmuş olur.
(3) Bu Kanunda öngörülen yönetmelikler yürürlüğe girinceye kadar, bu
Kanunla yürürlükten kaldırılan Tüketicinin Korunması Hakkında Kanuna
dayanılarak çıkartılan yönetmelik ve diğer mevzuatın, bu Kanuna aykırı
olmayan hükümleri uygulanır.
Yürürlük
MADDE 87 – (1) Bu Kanun yayımı tarihinden itibaren altı ay sonra yürürlüğe
girer.
Yürütme
MADDE 88 – (1) Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.
27/11/2013
KURUMU : GÜMRÜK VE TİCARET
BAKANLIĞI
TEŞKİLATI : TAŞRA
İHDAS EDİLEN KADROLARIN
|
SINIFI
|
UNVANI
|
DERECESİ
|
SERBEST
KADRO
ADEDİ
|
TOPLAM
|
GİH
|
Tüketici Hakem Heyeti Raportörü
|
1
|
25
|
25
|
GİH
|
Tüketici Hakem Heyeti Raportörü
|
2
|
25
|
25
|
GİH
|
Tüketici Hakem Heyeti Raportörü
|
3
|
25
|
25
|
GİH
|
Tüketici Hakem Heyeti Raportörü
|
4
|
25
|
25
|
GİH
|
Tüketici Hakem Heyeti Raportörü
|
5
|
25
|
25
|
GİH
|
Tüketici Hakem Heyeti Raportörü
|
6
|
25
|
25
|
GİH
|
Tüketici Hakem Heyeti Raportörü
|
7
|
50
|
50
|
GİH
|
Tüketici Hakem Heyeti Raportörü
|
8
|
100
|
100
|
GİH
|
Tüketici Hakem Heyeti Raportörü
|
9
|
100
|
100
|
GİH
|
Tüketici Hakem Heyeti Raportörü
|
10
|
100
|
100
|
|
TOPLAM
|
|
500
|
500
|
|
Yorumlar
Yorum Gönder