5.) Ekonomide Paranın İşlevi ve Fonksiyonu.

Paranın Tarihi, İşlevi ve Fonksiyonu.

 

Paranın işlevi ve fonksiyonu

ÖZET: Önemli Düşünürler: ÖNCE: Mö. 30.yy Mezopotamya’da şekel para birimi olarak kullanılmaya başlandı. Belirlenen ağırlıktaki arpa belirlenen miktarda gümüş yada altına eşittir. Mö. 5.yy bilinen en eski madeni para Anadolu’da Lidyalılar tarafından kullanılır. SONRA: Ms 13.yy.Moğol imparatoru Kubilay Han kağıt para kullanımını başlatır. 13.yy:.Marko Polo Çin’de kullanılan senetlerle Avrupalıları tanıştırır. 17.yy : İskoç Bankası Banknotları piyasaya sürerek ilk ticari işlemi başlatmış olur. 1971: ABD Başkanı Nixon doların altına dönüştürülebilir olma özelliğine son verir.

Bugünlerde hepimizin cüzdanında kredi kartı mevcut ve herkes bu güzide! buluştan faydalanıyor. Tabi tek ödeme yöntemi buda değil, internetten, telefondan, hatta bazı firmalar cep telefonu faturanıza yansıtarak bile ödeme alabiliyorlar. Uzmanlar bunu “nakitsiz toplum” olarak adlandırıyor fakat bu sizi yanıltmasın lütfen çünkü kredi kartı ya da fatura yoluyla yada her ne şekilde olursa olsun arka planda para kullanılmaya devam ediyor tek fark, paramızı artık cüzdanımızda göremiyoruz.             Paranı sadece alışverişte kullanılmadığını hatırlatmakta fayda var. Başlık parası, savaş tazminatı, kan parası olarak ödendi dini törenlerde kullanıldı, bazen süs, bazen ödül, bazen de ceza olarak her zaman hayatımızın merkezinde yer aldı. İnsanlara ve devletlere statü sağladı.          Eğer para icat edilmemiş olsaydı, ihtiyaçlarımızı karşılamak için kullanabileceğimiz yegane yöntem Takas yöntemi olurdu. Çok eski bir yöntem olduğu ve zorluğu ortada ama takas yöntemini günlük hayatta hala kullanıyoruz. Elimizdeki kitabı arkadaşımızla değiştirebiliyoruz ve yada bilgisayar, Xbox oyunlarını takas edebiliyoruz. Bu örnekler takasın hala geçerli bir sistem olduğunu bize gösteriyor fakat takas paranın yerini asla tutamayacak… çünkü takas yaparken gereksinimler karşılıklı ve değerleri eşit olmak zorundadır. Kimse bilgisayar oyununa karşılık bilgisayarını vermek yada verdiği bir mala karşılık ihtiyacı olmayan bir eşyayı almak istemez. İşte burada sıkışan ticareti ve ekonomiyi para ile döndürüyoruz. Her türlü mal ve hizmete dönüşebilen para sayesinde insanlar değerini bulduğu anda mal alıp satabiliyor. Para devredilebiliyor ve saklanabiliyor. Maddi olan herşeyin değeri para ile ölçülebiliyor. (en azından teoride böyle  J) değerini ölçebildiğimiz için karşılaştırma seçeneğimiz oluyor. Tüm bunlar, ticaret ve ekonomi için, parayı vazgeçilmez ve değerli kılıyor.          İki çeşit para vardır, bunlar Mal Para ve İtibari Para, Mal para belirlenmiş değerinin yanında gerçek bir değer taşır, buna altın yada gümüş paraları örnek verebiliriz. İtibari para ise değersiz metal yada kağıttan yapılır ve devletin atfettiği değeri taşır. Günümüz madeni ve banknotları itibari paradır. İtibari para ilk olarak 9.yy da Çin’de ortaya çıkmıştır.         Teorik olarak para altına dönüştürülebilir özelliğe sahiptir. Geçmiş yüzyılda ülkeler paranın değerini altın rezervlerine bağlamışlardı. Ülkeler zaman içerisinde bu yönelimden vazgeçti ve Dolara endexli hale geldiler. Dolar da altına bağlıydı, 1971 yılına gelindiğinde ABD, dolar ile altının bağını kopardı ve Doların altına dönüştürülebilir olma özelliğine son vermiş oldu. günümüzde tüm ülkelerde para değeri altına bağlı kalmadan serbest piyasa şartlarıyla belirleniyor.

Paranın İcadı: Para, itibari ve mal değerinin yanında ülkeler için özgürlüğü de simgelemektedir. Tarihte paranın ilk kullanımı Mö. 5.yy Lidyalılar tarafından olmuştur. Lydialılar: özellikle ege bölgesinde: dünyanın geri kalan ve bilinen bölgelerindeki halkları ile, büyük bir ticari faaliyet içindedirler ve bu faaliyetleri sonucunda zenginleşerek, gerek kültür ve gerekse ticari alanda büyük ilerlemeler kaydetmişlerdir. Fakat o dönemde uygulanan takas ve şekel büyüyen ticaret karşısında yetersiz kalır ve günümüzde hala kullanılan ilk madeni para icat edilir. İlk kağıt para ise 9.yy da Çin’de ortaya çıkmış fakat yaygınlaşmamıştır. 13.yy da Moğol İmparatorluğunda yaygın kullanımı bilinmektedir. Dünyanın ilk büyük darphanesi, Fatih Sultan Mehmet tarafından, İstanbul-Simkeşhane bölgesinde kurulmuştur.